Askeri Hukukİdare Hukuku

Asker Disiplin Cezaları-Askeri Disiplin Kanunu-Disiplin Cezasına İtiraz

Askeri Disiplin Cezaları

Asker Disiplin Cezaları-Askeri Disiplin Kanunu-Disiplin Cezasına İtiraz ;Askeri disiplin cezası, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu ve Askeri Disiplin Kanununda düzenlenme alanı bulan ve askeri personelin ( subay, astsubay, uzman, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş, er, askeri öğrenciler) disiplin cezasına konu eylem veya eylemsizlikte bulunması halinde askeri personele verilen disiplin cezası anlamına gelmektedir. Askeri disiplin amiri tarafından disiplinsizlikte bulunan askeri personele kanunda öngörülen disiplin cezası verilir.

Askeri personelin disiplinsizlikte bulunması halinde akla en çok gelen sorulardan biri ise “Bir askeri personel, disiplinsizliğe konu eylem veya eylemsizlik dolayısıyla hem disiplin cezası hem de adli ceza alabir mi?” sorusudur.

6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.5’e göre, herhangi bir fiilden dolayı askeri personel hakkında yapılan adli soruşturma veya kovuşturma, aynı fiilden dolayı ayrıca disiplin soruşturması ve tahkikat yapılmasını, disiplin cezası verilmesini ve bu cezanın yerine getirilmesini engellemez Asker Disiplin Cezaları-Askeri Disiplin Kanunu-Disiplin Cezasına İtiraz

Dolayısıyla askeri personelin bir eylemi hem disiplinsizlik niteliğini taşıyor hem de adli soruşturma ve kovuşturmayı gerektiriyorsa her iki alanda da ayrı ayrı gerekli soruşturma ve tahkikat yapılır. Sonuç olarak, askeri personel hakkında gerçekleştirilen adli soruşturma veya kovuşturma, disiplin soruşturmasına ve disiplin cezasına engel teşkil etmemektedir.

Asker Disiplin Cezaları-Askeri Disiplin Kanunu-Disiplin Cezasına İtiraz
Asker Disiplin Cezaları-Askeri Disiplin Kanunu-Disiplin Cezasına İtiraz

 

Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu ve Askeri Disiplin Kanununa Tabi Askerler Kimlerdir?

1-Subay

Subay, Türk Silahlı Kuvvetlerinde hiyerarşik yapıya sahip olan ve en üst düzey askeri personelleri içeren sınıftır. Etimolojik olarak “sü” ve “bey”, yani asker ve bey sözcüklerinin birleşmesi ile oluşan bir kavramdır. Subay sınıfı, Asteğmen rütbesinden başlayıp general rütbeleri de dahil olmak üzere en üst rütbeye kadar ilerleyen sınıftır.

2-Astsubay

7852 Sayılı Astsubay Kanununa göre astsubay; Türkiye Cumhuriyeti Ordusunun kara, deniz ve hava kuvvetleriyle jandarma, gümrük koruma birlikleri kadrolarının ast komuta kademelerinde eğitim, sevk ve idare ile diğer idari işlerde subaya yardımcı olarak görevlendirilen askerî personeldir.

Astsubayların da bulundukları Silahlı Kuvvet önemli olmaksızın rütbeleri şu şekildedir:

  • Astsubay Kıdemli Başçavuş
  • Astsubay Başçavuş
  • Astsubay Kıdemli Üstçavuş
  • Astsubay Üstçavuş
  • Astsubay Kıdemli Çavuş
  • Astsubay Çavuş
  • Astsubay Astçavuş

3-Uzman Erbaş

Uzman Erbaş, Uzman Erbaş Kanunu hükümlerine göre istihdam edilen Uzman Çavuş ve Uzman Onbaşı rütbesine sahip olan askeri personelleri ifade eder.

4-Sözleşmeli Erbaş

Sözleşmeli Çavuş ve Sözleşmeli Onbaşı rütbesinde bulunan askeri personelleri ifade eder.

5.Er

En düşük askeri rütbeye sahip olan askere Er denilmektedir.

Askeri Disiplin Cezaları Nelerdir?

Askeri disiplin cezaları, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.11 ve devamı hükümlerinde düzenlenme alanı bulmuştur. Söz konusu düzenlemeye göre askeri disiplin cezaları şöyle sıralanabilir:

1- Uyarma Cezası
Uyarma disiplin cezası, askeri personele, görevini yerine getirirken ya da genel olarak hal ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin bildiren ve yazılı şekil şartı taşıyan bir disiplin cezasıdır.

Uyarma Disiplin Cezası Hangi Hallerde Verilir?

Uyarma disiplin cezasını gerektiren disiplinsizlikler, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.15’te sayılmıştır. Adı geçen hükme göre uyarma disiplin cezası aşağıda sayılan hallerde askeri personele verilir:

  • Emri Mütalaa Etmek
  • Görevde Kayıtsız Olmak
  • Hizmet Dışındayken Amir Veya Üste Saygısızlık Yapmak
  • Mesai Çizelgesine Uymamak
  • Kılık ve Kıyafeti Bozuk Olmak
  • Usulsüz müracaat veya şikayette bulunmak
  • İsraf Etmek
  • Saygısız Davranmak
  • Başkalarını Kötülemek
  • Askeri Nezaket Kurallarına Uymamak
  • Hizmet Haricinde Yalan Söylemek
  • Selamlama Yapmamak
  • Zamana Riayet Etmemek
  • Mesai Dışında Aşırı Alkol Kullanmak
  • Görev Dönüşü Tekmil Vermemek
  • Kişisel ve Çevre Temizliğine Dikkat Etmemek
  • Kendini Geliştirmede Yetersiz Kalmak

2- Kınama Cezası
Kınama disiplin cezası, askeri personele, görevin yerine getirilmesinde ya da hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun bildirilmesidir. Kınama disiplin cezası da uyarma cezasında olduğu gibi yazılı şekilde yerine getirilir.

Kınama Disiplin Cezası Hangi Hallerde Verilir?

Kınama disiplin cezasını gerektiren disiplinsizlikler, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.16’da sayılmıştır. Adı geçen hükme göre kınama disiplin cezası aşağıda sayılan hallerde askeri personele verilir:

  • Amir veya Üste Nezaketsizlik
  • Meslek Etiğine Aykırı Davranışta Bulunmak
  • Küfürlü Konuşmak
  • Askeri Silsileyi Bozarak Hareket Etmek
  • Uygun Olmayan Hitaplarda Bulunmak
  • Sorumluluktan Kaçmak
  • Askeri Eşyayı Uygun Kullanmamak
  • Sağlığın Korunması Kurallarına Uymamak

3-Hizmete Kısmi Süreli Devam Cezası
Hizmete kısmi süreli devam cezası, askeri personelin mesai saati bitiminden sonra 3 saati ve saat 24.00’ü geçmemek üzere, bulunduğu kadro görevinde veya kadro görevi dışında statüsüne uygun askeri hizmetlerin yaptırılması için askeri amir tarafından verilen bir disiplin cezasıdır. Hizmete kısmi süreli devam cezası, tatil günleri dışında yerine getirilir ve cezanın yerine getirilmesi esnasında personel hizmette sayılır.

Hizmete Kısmi Süreli Devam Cezası Hangi Hallerde Verilir?

Hizmete kısmi süreli devam disiplin cezasını gerektiren disiplinsizlikler, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.17’de sayılmıştır. Adı geçen hükme göre hizmete kısmi süreli devam disiplin cezası aşağıda sayılan hallerde askeri personele verilir:

  • Üste saygısızlık
  • Görev yerini izinsiz terk etmek
  • Temaruz (Sahte Hastalık Bahanesi)
  • Uygunsuz davranışlarda bulunmak
  • Ketum davranmamak

4- Aylıktan Kesme Cezası
Aylıktan kesme disiplin cezası, kanunda öngörülen disiplinsizlik eylemlerinden biri işleyen askeri personelin maaşından belirli oranda kesinti yapılmasını ifade eder.

Aylıktan Kesme Cezası Hangi Hallerde Verilir?

Aylıktan kesme disiplin cezasını gerektiren disiplinsizlikler, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.18’de sayılmıştır. Adı geçen hükme göre aylıktan kesme disiplin cezası aşağıda sayılan hallerde askeri personele verilir:

  • Amire Saygısızlık
  • Yalan Söylemek
  • Hizmetle İlgisi Olmayan Emir Vermek
  • Maiyetinin Gözetiminde İhmal Göstermek
  • Ayrımcılık Yapmak
  • Yasak Edilen Yerlere Girmek
  • Kayırma Talep Etmek
  • Maiyetinden Hediye Kabul Etmek
  • Hizmetteyken Siyasi İçerikli Konuşmak
  • Yasaklanmış Faaliyetlere Katılmak
  • İzinsiz Olarak Garnizonu Terk Etmek
  • Ulaşım Güvenliğini İhlal Etmek

5- Hizmet Yerini Terk Etmeme Cezası
Hizmet yerini terk etmeme disiplin cezası, askeri personelin mesai bitiminden sonra görev yerinden ayrılmayıp hizmetine devam etmesini ifade eder. Hizmet yerini terk etmeme cezası, 4 günden 10 güne kadar verilebilir. Bununla birlikte hizmet yerini terk etmeme cezasını yalnızca disiplin kurulları tarafından verilebilir.

Tatil günlerinde cezanın yerine getirilmesine ara verilir ve tatil gününü izleyen iş gününde cezanın yerine getirilmesine devam edilir. Ceza devam ederken cezalı askeri personel için günde toplam bir saati geçmemek üzere ziyaretçi kabul edilebilir.

Hizmet Yerini Terk Etmeme Cezası Hangi Hallerde Verilir?

Hizmet yerini terk etmeme disiplin cezasını gerektiren disiplinsizlikler, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.19’da sayılmıştır. Adı geçen hükme göre hizmet yerini terk etmeme disiplin cezası aşağıda sayılan hallerde askeri personele verilir:

  • Emre itaatsizlik
  • Kısa süreli kaçmak
  • İzin süresini geçirmek
  • Hizmete mahsus eşyaya zarar vermek
  • Hediye istemek veya borç almak
  • Maiyetinin disiplinsizliği hakkında soruşturma yapmamak
  • Asta kötü muamele yapmak
  • Nöbet talimatına aykırı hareket etmek
  • Hoşnutsuzluk yaratmak
  • Tahrik
  • Sarhoşluk
  • Kumar oynamak
  • Yasak edilen malzemeyi bulundurmak
  • İzinsiz üyelik
  • Disiplin cezasının yerine getirilmesine karşı gelmek
  • Kavga etmek

6- Oda Hapsi
Ceza, oda hapsi amacıyla tahsis olunan hapis odasında yerine getirilir ve odanın kapısında bir nöbetçi bulundurulur. Oda hapsi cezası alan askeri personel, ceza süresi boyunca emir veremez ve hizmet yapamaz.

Oda Hapsi Cezası Hangi Hallerde Verilir?

Oda hapsi disiplin cezasını gerektiren disiplinsizlikler, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.12’ye göre, savaş zamanı için kanunda yer alan tüm disiplinsizlik hallerinde verilebilir.

7- Silahlı Kuvvetlerden Ayırma
Silahlı kuvvetlerden ayırma cezası, cezayı alan askerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiğinin kesilmesi veya sözleşmesinin feshedilmesi sonucunu doğuran bir disiplin cezasıdır. Bu cezayı alan askeri personel, savaş ve seferberlik halleri hariç olmak üzere bir daha Türk Silahlı Kuvvetlerinde hiçbir şekilde görev alamazlar.

Bununla birlikte silahlı kuvvetlerden ayırma cezası alan askeri personelin yedek subay ya da astsubay olması halinde cezayı alan asker, kalan askerlik hizmetini “Er” olarak tamamlar.

Silahlı Kuvvetlerden Ayırma Cezası Hangi Hallerde Verilir?

Silahlı kuvvetlerden ayırma disiplin cezasını gerektiren disiplinsizlikler, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.20’de sayılmıştır. Adı geçen hükme göre Silahlı kuvvetlerden ayırma disiplin cezası aşağıda sayılan hallerde askeri personele verilir:

  • Aşırı borçlanmak ve borçlarını ödeyememek
  • Ahlaki zayıflık
  • Hizmete engel davranışlarda bulunmak
  • Gizli bilgileri açıklamak
  • İdeolojik veya siyasi amaçlı faaliyetlere karışmak
  • Uzun süreli firar etmek
  • Disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmek
  • İffetsiz bir kimse ile evlenmek veya böyle bir kimse ile yaşamak
  • Gayri tabii mukarenette bulunmak
  • Terör örgütleriyle ilişkisi olmak

Askeri Disiplin Cezalarını Kim Verir?

Askeri disiplin cezaları, genellikle disiplin amiri tarafından verilir. Bununla birlikte Silahlı Kuvvetlerden Ayırma Cezası ancak Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verilebilir.

Disiplin Amiri Olabilmenin Şartları Nelerdir?

  • Amir konumunda olması gerekir.
  • Disiplin cezası verilecek personelden rütbe veya kıdemce büyük olması gerekmektedir.
  • Disiplin cezası verilecek kişinin subay, astsubay ve uzman erbaş statüsünde olması hâlinde, ilgili mevzuata göre bu personele sicil verme yetkisinin bulunması gerekmektedir.
    Disiplin amirleri disiplin cezası verme hususunda takdir yetkisine sahiptir. Bununla birlikte disiplin amirleri takdir yetkilerini kullanırken ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli olmalıdırlar. Disiplin amiri takdir hakkını gerekçeli olarak kullanmak zorundadır.

Bununla birlikte disiplin amirleri, aynı fiilden dolayı meydana gelen birden fazla disiplinsizlik için yalnızca bir disiplin cezası verebilir ancak vereceği disiplin cezası, en ağır sonucu gerektiren disiplin cezası hangisi ise o olacaktır.

Disiplin amiri, takdir hakkını kullanırken özellikle aşağıda sayılan hususları göz önünde bulundurur:

  • Disiplinsizliğin işleniş biçimi
  • Disiplinsizliğin işlendiği zaman ve yer
  • Disiplinsizliğin askeri hizmete olumsuz etkisinin ağırlığı
  • Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı
  • Disiplinsizlik yapan personelin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı
  • Disiplinsizlik yapan personelin daha önceki disiplin durumu
  • Disiplinsizlik yapan personelin samimi ikrarı ve gösterdiği pişmanlık

Askeri disiplin cezasına itiraz nasıl yapılır?

Disiplin amiri tarafından verilen askeri disiplin cezalarına karşı itiraz, cezanın tebliğ tarihinden itibaren 2 iş günü içerisinde Üst Disiplin Amirine yazılı olarak yapılmalıdır. 2 iş günü içerisinde disiplin cezasına itiraz edilmemesi halinde ceza kesinleşir.

Üst Disiplin Amiri, kendisine gelen itirazı 3 iş günü içerisinde inceler ancak inceleme süresi gerektiği takdirde 3 güne kadar zaman dilimi eklenerek uzatılabilir. Üst Disiplin Amiri itirazı haklı bulursa verilen cezayı hafifletebilir ya da kaldırabilir. Bununla birlikte itirazı haklı bulmayan Üst Disiplin Amiri itirazı reddeder ve karar itiraz edene tebliğ edilerek kesinleşir.

Disiplin Kurulu tarafından verilen askeri disiplin cezalarına karşı itiraz, cezanın tebliğ tarihinden itibaren 5 iş günü içerisinde, teşkilatında disiplin kurulu kurulan komutan veya askeri kurum amiri ile hakkında karar verilen kişi tarafından bir üst komutanlığın disiplin kuruluna yapılır. 5 iş günü içerisinde disiplin cezasına itiraz edilmemesi halinde ceza kesinleşir.

İtiraz edilen Disiplin Kurulu cezası, öncelikle Üst Komutanlık Disiplin Kurulunun disiplin subayı tarafından 5 iş günü içerisinde incelenir ve mütalaa hazırlanarak Üst Komutanlık Disiplin Kuruluna gönderilir. Kurul, 10 iş günü içerisinde dosyayı inceler ve kararını verir. Kurul itirazı yerinde görürse yeni karar verir ancak yerinde görmezse itirazı reddeder ve itiraz üzerine kurul tarafından verilen kararlar kesindir. Askeri disiplin cezaları kesinleşmekle birlikte yerine getirilir.

Disiplin Cezası Kararı Kesinleşirse Ne Yapabiliriz?

Kesinleşen disiplin cezası için idare mahkemesinde 60 gün içinde “İptal Davası” açılabilir. İptal davası açma süresi, disiplin cezasının kesinleşme tarihinden itibaren başlar.

Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu ve Askeri Disiplin Kanunu Uyarınca Verilen Disiplin Cezası Emsal Kararlar

Askeri Disiplin Cezası – Bölge İdare Mahkemesi Kararı – İzmir BİM, 2. İDD, E. 2020/1093 K. 2020/1275 T. 1.10.2020

Olayda, her ne kadar savunma dilekçesi ve eki bilgi belgelerde; disiplin incelemesi sonucunda “hoşnutsuzluk yaratmak” disiplinsizliğinin işlendiği kanaatine varıldığından dava konusu disiplin cezalarının tesis edildiği görülmekte ise de,idare tarafından, 12/01/2019 tarihli tutanaklar haricinde olay ile ilgili disiplin soruşturması yapıldığına dair herhangi bir bilgi belge ve soruşturma raporu sunulamadığı görülmektedir.

Bu durumda, davacının üzerine atılı fiillerin inceleme ve soruşturmayı gerektiren nitelik ve içerik arz ettiği hususu göz önüne alındığında, disiplin cezası verilebilmesi için kusurlu halin tespitinden sonra ilgili hakkında soruşturmacı görevlendirilmesi için soruşturma emri verilmesi gerekmekteyken verilmediği ve herhangi bir soruşturma raporu düzenlenmediği anlaşıldığından, dava konusu olay özelinde disiplin hukukunun usul ve yöntemine uygun biçimde bir disiplin soruşturması yapılmadan, sadece savunmasının alınması üzerine davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır…”

Askeri Disiplin Cezası Emsal Karar- Anayasa Mahkemesi Kararı – 2. B., B. 2016/11722 T. 15.9.2020

“… Mevcut bireysel başvuruya konu olaya bakıldığında başvurucu dilekçesinde öncelikle genel olarak nöbet görevinde adaletsizlik oluşturduğunu düşündüğü bazı uygulamalardan bahsetmiş, ardından da “İstek ve Taleplerim” şeklinde bir başlık açarak sözünü ettiği adaletsizliklerin yaşanmaması için nasıl bir uygulama benimsenmesi gerektiğine dair önerilerde bulunmuştur. Yine dilekçede yer alan “Bu husus düzeltilmediği sürece birliğimizde dedikoduya mahal vereceği ve personel arasında husumet yaratacağı kanaatindeyim.” ifadesinde de başvurucu, adaletsiz olduğunu düşündüğü uygulamanın sürdürülmesi hâlinde kendi kanaatine göre meydana gelmesi muhtemel durumları ve sorunları dile getirmiştir. Başvurucunun şikâyet dilekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde dilekçede saygısız, sert ve kati bir üsluba yer verilmediği gibi önerilerin ardından söz konusu önerileri uygulama inisiyatifinin ilgili komutanlıkta olduğunu belirten “Komutanlık emirlerine maruzdur.”ifadesini kullandığı görülmüştür.

Buna göre başvurucunun nöbet hizmetlerinde bazı düzenlemeler yapılmasına yönelik önerilerinin ilgili komutanlığa arzına ilişkin dilekçede kullandığı üslup nedeniyle kınama cezası ile yaptırım uygulanmasının demokratik toplum düzeninde zorunlu bir ihtiyacı karşılamadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir…”

Askeri Disiplin Cezası – Bölge İdare Mahkemesi Kararı – İzmir BİM, 2. İDD, E. 2018/3130 K. 2018/5423 T. 21.11.2018

“… Dosyanın incelenmesinden, davacının 11 Mart 2017 tarihli 2 nci komutan emriyle Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu ve Askeri Ceza Kanunu konusunda 30-60 dakika süreli 4-5 örnek olayı kapsayacak şekilde metin ve yansı olarak hazırlanması emredilen takdimleri 12.03.2017 tarihinde tam olarak hazırlamadığı gerekçesiyle disiplin amiri tarafından savunmasının istenildiği, davacının 2 adet takdimi hazırlayarak e-posta yoluyla gönderdiği, Türk Silahlı Kuvvetleri Karargah Hizmetleri Yönergesinde takdim metni ifadesi konusunda herhangi bir standart bulunmadığı, tevdi edilen görevi tam olarak ifa ettiği yönündeki savunmasının yeterli görülmeyerek disiplin amiri tarafından emre itaatsizlik suçunu işlediğinden bahisle Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununun 19/a maddesi uyarınca hizmet yerini terketmeme cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, bir derece hafif olan 1/20 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, söz konusu disiplin cezasının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacının, kendisine verilen takdimleri metin ve yansı olarak hazırlama görevini yanlızca yansı olarak hazırladığı, metin olarak hazırlamadığı, bu nedenle verilen emri tam olarak yerine getirmediği anlaşıldığından, emre itaatsizlik suçunu işlediği hususu sübuta erdiğinden Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununun 19/a maddesi uyarınca hizmet yerini terketmeme cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, bir derece hafif olan 1/20 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, başvuruya konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır…”

Asker Disiplin Cezaları-Askeri Disiplin Kanunu-Disiplin Cezasına İtiraz konusunda hukuki destek almak istiyorsanız Ankara askeri avukat ekibimiz ile iletişime geçebilirsiniz.

Sıradaki Makelemiz : Ankara Ceza Avukatı

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu