Uzman erbaş sözleşme feshi, personelin sözleşme süresi dolmadan idari bir kararla görevine son verilmesidir. Uzman çavuş sözleşme feshi olarak da aranan bu işlem; intibak edememe, görevde başarısızlık, personelden istifade edilememe, sağlık veya kanunda sayılan ceza ve disiplin halleri nedeniyle uygulanabilir. Fesih işlemi hukuka aykırıysa tebliğden itibaren kural olarak 60 gün içinde iptal davası açılabilir.
Her olumsuz tutanak veya disiplin cezası kendiliğinden fesih için yeterli değildir. İşlemin kanuni sebebe dayanması, olayın somut belgelerle ortaya konulması ve yetkili makamca tesis edilmesi gerekir. Bu nedenle fesih bildiriminin yanında sicillerin, tutanakların, savunmaların, sağlık raporlarının ve tebliğ evrakının birlikte incelenmesi önem taşır.
Uzman Erbaş Sözleşme Feshi Nedir?
Uzman erbaş statüsü sözleşmeye dayanmakla birlikte idare ile personel arasındaki ilişki özel hukuk iş sözleşmesi değildir. Sözleşmenin feshi, askerî personel statüsünü sona erdiren bir idari işlemdir. Uyuşmazlık da iş mahkemesinde değil, görevli idare mahkemesinde görülür.
Temel düzenleme 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu‘dur. Kanunun uygulanmasına ilişkin ayrıntılar ise Uzman Erbaş Yönetmeliği içinde yer alır. Fesih, sözleşme süresi devam ederken ilişiğin kesilmesidir. Süre sonunda yeni sözleşme yapılmaması ise sözleşmenin yenilenmemesidir. Dayanakları ve dava incelemesi aynı olmayabilir.
Uzman Erbaş Sözleşmesi Hangi Hallerde Feshedilir?
3269 sayılı Kanun, fesih nedenlerini tek bir genel ifadeye bırakmamıştır. Başlıca nedenler şunlardır:
- İlk beş aylık dönemde göreve intibak edememe veya bu dönemde ayrılma isteği,
- Atış, spor ve eğitim standartlarına ulaşamama ya da görevin gereklerini yerine getirmede yetersizlik,
- Personelden istifade edilemeyeceğini gösteren ve Kanunda ayrıca sayılan davranışlar,
- Olumsuz sicil, belirli mahkûmiyetler veya kanuni sınırı aşan disiplin cezaları,
- Sağlık nedeniyle Kanunda belirtilen istirahat ve hava değişimi süresinin aşılması,
- Uzman erbaşlık için gereken niteliklerden birinin sonradan kaybedilmesi.
Kanunun 12/A maddesi intibak edememe, 12/B maddesi görevde başarısızlık, 12/C maddesi ise kendisinden istifade edilememe hallerini düzenler. Örneğin görevde başarısızlık; atış, spor veya eğitim standardının sağlanamaması, uzun süreli bir kursta başarısızlık ya da görevin yerine getirilmesindeki yetersizlik nedeniyle gündeme gelebilir. Ancak bu durumun rapor, tutanak, sınav sonucu veya benzeri belgelerle kanıtlanması gerekir.
Sicile dayalı bir fesihte yalnızca sonuç notuna değil, sicilin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğine de bakılır. Bu konu bakımından sicil iptal davası açma süresi ayrıca dikkate alınmalıdır. Ceza yargılamasıyla bağlantılı dosyalarda ise mahkûmiyetin türü, kesinleşme durumu ve 12. maddede sayılan koşullar ayrı ayrı değerlendirilir. Özellikle askeri firar suçu hakkındaki bir yargılama, hem ceza dosyası hem de personel işlemi yönünden sonuç doğurabilir.
Kısa örnek:
Bir uzman erbaşın tek bir eğitim faaliyetinde düşük sonuç alması üzerine sözleşmesi feshedilmiştir. Dosyada hangi standardın sağlanamadığı, sınavın nasıl yapıldığı ve başarısızlığın mevzuattaki koşulları karşılayıp karşılamadığı gösterilmiyorsa yalnızca sonuç ifadesi yeterli kabul edilmeyebilir.
Kendinden İstifade Edilememe Nedeniyle Fesih Nasıl Uygulanır?
“Kendinden istifade edilememe” sınırsız ve soyut bir takdir yetkisi değildir. 3269 sayılı Kanun’un 12/C maddesinde aşırı borçlanmayı alışkanlık haline getirme, göreve zarar verecek derecede kumar veya içki düşkünlüğü, kurumun itibarını sarsan davranışlar, mazeretsiz devamsızlık ve gerekli nitelikleri kaybetme gibi haller sayılmıştır.
İdare, personelin davranışını maddede sayılan somut bir hale bağlamalıdır. Olayın tarihi, tekrarlanıp tekrarlanmadığı, göreve etkisi ve delilleri kararda anlaşılabilir olmalıdır. Salt kanaat, duyum veya içeriği açıklanmayan değerlendirme feshi tek başına hukuka uygun hale getirmez.
Kısa örnek:
Personelin borçlu olması tek başına fesih nedeni değildir. Borçlanmanın gelirinin çok üzerinde bulunması, ödeme yapmamayı alışkanlık haline getirmesi ve bunların somut belgelerle ortaya konulması gerekir. Hastalık, afet veya benzeri mücbir sebepler de değerlendirme dışında bırakılamaz.
Sağlık Nedeniyle Uzman Erbaş Sözleşmesi Feshedilebilir mi?
Evet. Kanunun 10. maddesine göre tedavi süresi hariç olmak üzere son bir yıl içindeki hava değişimi ve istirahat toplamının üç ayı aşması ilişik kesme sonucunu doğurabilir. Hesaplamaya en son istirahat veya hava değişimi süresi de katılır. Bununla birlikte görev nedeniyle meydana gelen saldırı, kaza veya meslek hastalığı ile uzun süreli tedavi gerektiren bazı hastalıklar için özel hükümler vardır.
Bu dosyalarda yalnızca gün toplamı değil, raporların niteliği ve başlangıç tarihleri, tedavi süresi ile istirahat süresinin ayrılması ve hastalığın görevle bağı incelenmelidir. Görev kaynaklı bir durumun genel üç aylık sınıra dahil edilmesi işlemi sakatlayabilir.
Kısa örnek:
Operasyon sırasında yaralanan personele verilen raporlar genel istirahat süresi gibi değerlendirilerek fesih yapılmıştır. Yaralanmanın görevden kaynaklandığı sağlık ve olay belgeleriyle doğrulanıyorsa Kanundaki istisna incelenmeden verilen karar iptal davasına konu edilebilir.
Uzman Erbaş Kendi İsteğiyle Sözleşmesini Feshedebilir mi?
Uzman erbaşın istediği her anda sonuç doğuran genel bir istifa hakkı bulunduğu söylenemez. Kanun, ilk beş aylık intibak döneminde ayrılmak isteyenlerin sözleşmelerinin feshedileceğini açıkça düzenler. Kuvvet veya sınıf değişikliği gibi Kanunda belirtilen bazı özel durumlarda da personelin fesih isteme hakkı vardır.
Bunların dışındaki ayrılma taleplerinde sözleşme, taahhütname, eğitim gideri ve personelin bağlı olduğu özel düzenlemeler birlikte incelenmelidir. Usulüne uygun kabul kararı alınmadan göreve gitmemek, talebin kabul edildiği anlamına gelmez ve disiplin ya da ceza hukuku bakımından ayrıca risk yaratabilir.
Güvenlik Soruşturması veya Belge Sorunu Feshe Yol Açar mı?
Görevin gerektirdiği niteliklerden birinin kaybedildiği iddiası, fesih gerekçesi yapılabilir. Fakat olumsuz değerlendirmenin hangi somut bilgiye dayandığı ve bilginin görevle bağlantısı gösterilmelidir. Arşiv kaydı, istihbari bilgi ve aile bireylerine ilişkin veriler tek başına otomatik sonuç doğurmaz.
Bu alanda güvenlik soruşturması iptal davası nedir sorusunun cevabı ile fesih işlemine karşı başvuru yolu birlikte ele alınabilir. Görevin niteliğine göre kişi güvenlik belgesi kimler alamaz ve kişi güvenlik belgesi nasıl alınır konuları da dosyadaki güvenlik değerlendirmesinin kapsamını anlamaya yardımcı olur.
Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptal Davası Nasıl Açılır?
Fesih kararına karşı doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açılır. Dava dilekçesinde işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden hukuka aykırılıkları somutlaştırılmalıdır. Fesih bildirimi, tebliğ belgesi, sözleşme, siciller, savunmalar, disiplin evrakı, sağlık raporları ve olumlu başarı belgeleri dosyaya göre önem kazanır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca genel dava açma süresi, özel bir süre öngörülmemişse yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. Personel uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme kural olarak personelin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir. Bu nedenle işlemin Ankara’daki bir makamca onaylanması, davanın her durumda Ankara’da açılacağı anlamına gelmez.
Dava açmadan önce yapılan idari başvuru, süre hesabını etkileyebilir ancak her dilekçe dava süresini durdurmaz. Tebliğ tarihi yaklaşmışsa yalnızca kurum içi yazışmanın sonucunu beklemek hak kaybına yol açabilir. Kamu personeli uyuşmazlıklarının usulü hakkında memur davalarına bakan avukat Ankara içeriğindeki genel açıklamalar da incelenebilir.
Süre uyarısı:
Fesih kararı 3 Mart’ta tebliğ edilmişse süre hesabı 4 Mart’ta başlar. Son günün resmî tatile rastlaması veya tebligatta özel bir durum bulunması hesabı değiştirebilir. Somut dosyada tebliğ evrakı görülmeden son gün hakkında kesin değerlendirme yapılmamalıdır.
Yürütmenin Durdurulması ve Göreve İade Mümkün müdür?
İptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması istenebilir. Mahkemenin bu kararı verebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte bulunması gerekir. Talebin kabulü otomatik değildir.
Fesih işlemi iptal edildiğinde karar, işlemin hukuki etkilerini ortadan kaldırır. İdare mahkeme kararını gecikmeksizin ve en geç 30 gün içinde uygulamak zorundadır. Göreve başlatma, yoksun kalınan parasal hakların hesaplanması ve özlük kayıtlarının düzeltilmesi kararın kapsamına göre ele alınır. Askerî personel mevzuatının birlikte değerlendirilmesi gereken dosyalarda askeri davalarda uzman avukat desteği, dava sebebinin ve delillerin doğru kurulmasına yardımcı olabilir.
Uzman Erbaş Sözleşme Feshi Cezası ve Tazminat Var mıdır?
Aramalarda kullanılan “uzman erbaş sözleşme feshi cezası” ifadesi, her fesihte uygulanan tek ve sabit bir para cezasını anlatmaz. Mali sonuç, ayrılmanın nedenine göre değişir. İlk beş aylık dönemde ayrılmada çalışılmayan günlere ait peşin ödemeler geri alınabilir. Eğitim gideri talebi varsa bunun kanuni dayanağı, taahhütname ve hesap cetveli incelenmelidir.
İkramiye ve diğer parasal haklarda da aynı ayrım önemlidir. Kendi isteğiyle ayrılma, idarece kusur isnadıyla yapılan fesih, sağlık nedeniyle ilişik kesme ve sözleşmenin yenilenmemesi aynı mali sonucu doğurmaz. Bu nedenle “kaç lira ödenir” sorusu yalnızca hizmet süresine bakılarak cevaplanamaz; fesih gerekçesi ve Kanunun 16. maddesindeki koşullar birlikte değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Uzman erbaş sözleşme feshi davası kaç gün içinde açılır?
Özel bir süre yoksa fesih işleminin yazılı olarak tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Tebliğ ve başvuru süreci somut dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.
Tek bir disiplin cezası sözleşme feshine yeter mi?
Her disiplin cezası doğrudan fesih sonucu doğurmaz. Cezanın türü, sayısı, dönemi ve işlemin dayandırıldığı Kanun maddesi önemlidir. İntibak dönemindeki eşiklerle görev süresindeki hükümler de birbirinden farklıdır.
Ceza davası beraatle biterse fesih kendiliğinden kalkar mı?
Hayır. Beraat kararı önemli bir delil olabilir ancak idari işlem kendiliğinden ortadan kalkmaz. Fesih kararına karşı süresinde idari dava açılması gerekebilir. Ceza ve idari yargılama farklı ölçütlerle inceleme yapabilir.
Fesih davası Ankara’da mı açılır?
Her zaman değil. Kamu görevlisinin görevine son verilmesine ilişkin davalarda yetkili mahkeme kural olarak son görev yerindeki idare mahkemesidir. İşlemi tesis eden makamın merkezinin Ankara’da bulunması tek başına yeterli değildir.
Uzman Erbaş Sözleşme Feshinde İlk Kontrol
Önce tebliğ tarihi ve fesihte gösterilen kanun maddesi belirlenmelidir. Ardından idarenin dayandığı rapor, tutanak, sicil, ceza kararı veya sağlık belgeleri istenmeli; lehe belgelerle karşılaştırılmalıdır. Bu ilk kontrol, 60 günlük süre dolmadan dava sebebinin doğru kurulmasını sağlar.
Dosyanın askerî ve idari boyutları birlikteyse bir askeri avukat ile görüşmeden önce fesih bildirimi, tebliğ zarfı ve ilgili belgelerin kronolojik biçimde hazırlanması yararlı olur. Reform Hukuk’un Ankara hukuk bürosu üzerinden iletişim kurulabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Mevzuat değişiklikleri ve dosyaya özgü koşullar hukuki değerlendirmeyi değiştirebilir.
Bu içeriğin yazarı ve hukuki denetleyicisi
Kurucu Avukat · Reform Hukuk Bürosu
- Ankara 2 No'lu Barosu
- Sicil No: 3148
- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
- Yenimahalle / Ankara
Av. Gökhan YILMAZ , Reform Hukuk Bürosu'nun kurucu avukatıdır. Ankara 2 No'lu Barosuna 3148 sicil numarasıyla kayıtlı olup askerî hukuk, idare hukuku, yükseköğretim hukuku ve ceza hukuku alanlarında çalışmaktadır.
Uzmanlık alanları
- Askerî Hukuk
- İdare Hukuku
- Yükseköğretim Hukuku
- Ceza Hukuku
