Askeri Öğrencilik Hukukunu Kaybettirme Cezası

Askeri öğrencilik hukukunu kaybettirme cezası; 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 32. maddesi kapsamında, askeri öğrencilerin belirli suçlar nedeniyle mahkûm edilmesi halinde asıl cezaya ek olarak uygulanan ve askeri öğrencilik sıfatının kalıcı olarak yitirilmesine yol açan bir yan yaptırımdır. Bu ceza yalnızca mahkemenin hükmünde açıkça yer alması gerekmez; kanunun öngördüğü koşullar gerçekleştiğinde, mahkeme hükmünde belirtilmese bile ilişik kesme zorunlu hale gelir. Bu özelliği, askeri öğrenci davalarını savunma açısından son derece hassas kılmaktadır.

Askeri Öğrencilik Hukukunu Kaybettirme Cezası Nedir?

Bu ceza; asıl suça bağlı olarak işleyen bir yan yaptırımdır. Yani doğrudan mahkûmiyet kararıyla birlikte değil, suçun niteliğine veya ceza miktarına bağlı olarak hukuki sonuç olarak doğar.

Uygulamada en sık karşılaştığımız yanlış anlama şudur: ‘Mahkeme bu konuda bir şey söylemedi, dolayısıyla askeri öğrenciliğimi kaybetmem’ düşüncesi. Oysa ASCK m.32, belirli hallerde mahkeme hükmünde açık bir ibare bulunmasa dahi askeri öğrencinin Silahlı Kuvvetler ile ilişiğinin kesilmesi gerektiğini açıkça hükme bağlamıştır. Bu nedenle dava sürecinin başından itibaren bu riskin farkında olmak ve savunmayı buna göre konumlandırmak hayati önem taşır.

Cezanın Miktarına Göre Askeri Öğrenciliğin Kaybedilmesi

1632 Sayılı Askeri Ceza Kanunu m.32/1-A hükmüne göre askeri öğrencinin taksirli suçları hariç olmak üzere işlediği diğer suçlardan dolayı alacağı ceza miktarının 3 ay veya daha fazla hapis cezası olması halinde asıl ceza ile birlikte askeri öğrencilik hukukunu da kaybeder. Yukarıda da açıkladığımız gibi adliye mahkemelerince asıl ceza ile birlikte askeri öğrencilik hukukunu kaybettirme cezası verilmemiş olsa dahi askeri öğrencinin Silahlı Kuvvetler ile ilişiği kesilir. Bu itibarla askeri öğrencilik hukukunu kaybettirme cezası verilebilmesi için askeri öğrencinin işlemiş olduğu suç;

• Kasten işlenmiş bir suç olmalıdır
• 3 ay veya daha fazla cezayı gerektiren bir suç olmalıdır

Askeri Öğrencilik Hukukunu Kaybettirme Cezası Kimler İçin Geçerlidir?

Bu ceza yalnızca askeri öğrenci statüsündeki kişilere uygulanabilir. Askeri öğrenci kapsamı oldukça geniş tutulmuştur:

▸  TSK’ya bağlı yükseköğretim kurumları ve ortaöğretim okullarında öğrenim görenler.

▸  Sınıf okulu veya eğitim merkezlerinde eğitim alanlar.

▸  TSK adına yurt içinde veya yurt dışındaki sivil ya da askeri fakülte ve yüksekokullarda öğrenim görenler.

▸  Rütbesiz olarak temel askerlik eğitimine tabi tutulan TSK mensupları.

▸  Sözleşmeliler dahil subay ve astsubay adayları.

▸  Yedek subay adayları.

▸  Askeri eğitim ve işbirliği anlaşmaları kapsamında eğitim verilen dost ve müttefik ülke öğrencileri.

Cezanın Miktarına Göre Kaybettirme — ASCK m.32/1-A

ASCK m.32/1-A; taksirli suçlar dışında, askeri öğrencinin kasten işlediği bir suç nedeniyle 3 ay veya daha fazla hapis cezasına çarptırılması halinde askeri öğrencilik hukukunu kaybettiğini düzenlemektedir.

Bu hükmün pratikte en önemli sonucu şudur: 3 aylık eşiğin altında kalan bir cezaya çarptırılan askeri öğrenci bu madde kapsamında ilişiğini kaybetmez. Dolayısıyla savunmada ceza miktarının bu eşiğin altında kalmasını sağlayacak argümanların geliştirilmesi  suçun vasfı, hafifletici nedenler, erteleme — kritik öneme sahiptir.

Suçun Niteliğine Göre Kaybettirme — ASCK m.32/1-B

ASCK m.32/1-B; ceza miktarından bağımsız olarak, suçun niteliği nedeniyle askeri öğrencilik hukukunun kaybedildiği halleri düzenlemektedir. Bu kapsamdaki suçlarda ceza ne kadar kısa olursa olsun, hatta mahkeme hükmünde bu konuda herhangi bir ifade yer almasa bile askeri öğrencinin ilişiği kesilir.

Bu hükmün kapsamına giren suç kategorileri üç ana başlık altında toplanmaktadır: Devletin şahsiyetine karşı suçlar, yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile diğer belirli suçlar.

Devletin Şahsiyetine Karşı Suçlar Nelerdir?

5237 sayılı TCK’da ‘Devletin şahsiyetine karşı suçlar’ başlığı doğrudan kullanılmamış olsa da ASCK uygulamasında bu kategoriye giren suçlar şunlardır:

▸  Devletin güvenliğine karşı suçlar — TCK m.302-308: Casusluk, devlet sırlarını açıklama ve benzeri suçlar.

▸  Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar — TCK m.309-316: Anayasayı ihlal, hükümeti devirmeye teşebbüs ve benzeri suçlar.

▸  Milli savunmaya karşı suçlar — TCK m.317-325: Askerlik görevini engelleme, savunma araçlarını tahrip etme ve benzeri suçlar.

Yüz Kızartıcı Suçlar ve Diğer Suçlar

ASCK m.32/1-B kapsamındaki yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar kanunda örnekleme yoluyla sayılmıştır. Madde metnindeki ‘…gibi’ ifadesi geniş bir kapsam ima etse de Askeri Yargıtay ve Yargıtay’ın yerleşik içtihadı bu kapsamı kanunda açıkça sayılan suçlarla sınırlı tutmaktadır.

Diğer Suçlar — m.30/1-B Kapsamı

▸  İstimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık suçları (5607 sayılı Kaçakçılık Kanunu): Kişinin yalnızca kendi kullanımı veya tüketimi için kaçakçılık yapması bu kapsamın dışında tutulmuştur.

▸  Resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçu — TCK m.235.

▸  Devlet sırlarını açığa vurma suçu — TCK m.326-339.

Hâkimin Takdir Yetkisi ve Askeri Mahkeme Boşluğu

ASCK m.30/2; ‘taksirli suçlardan verilen cezalar hariç olmak üzere, askeri mahkemelerce üç aydan fazla hapis cezası ile birlikte Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma cezası da verilebilir’ şeklinde düzenlenmiştir.

Ancak 2017 yılında askeri mahkemelerin kapatılmasıyla birlikte önemli bir hukuki boşluk doğmuştur. Bu hüküm ‘askeri mahkeme’ ifadesini içerdiğinden, adli yargı ceza mahkemelerinin bu hükme dayanarak TSK’dan çıkarma cezası verip veremeyeceği tartışmalıdır.

Bu konudaki kanaatimiz şudur: adli yargı mahkemelerince ASCK m.30/2’ye dayanılarak TSK’dan çıkarma cezası verilmesi, suçta ve cezada kanunilik ilkesiyle bağdaşmayan bir sonuç yaratır. Kanun koyucu bu boşluğu henüz doldurmamıştır. Bu nedenle yalnızca bu hükme dayanarak ceza verilmemesi ve verilmişse bu gerekçeyle itiraz yoluna gidilmesi savunma açısından güçlü bir argüman oluşturmaktadır.

Askeri Öğrencilik Hukukunu Kaybettirme Cezasının Sonuçları

Bu ceza kesinleştiğinde iki temel sonuç birlikte doğar; ayrıca bir mahkeme hükmü ya da idari karar gerekmez:

▸  Askeri öğrencilik sıfatının kalıcı olarak kaybedilmesi: Kişi hangi aşamada ve hangi okulda olursa olsun askeri öğrenci statüsünü yitirir ve ilişiği kesilir.

▸  Muvazzaf askeri personel yetiştiren askeri okullara bir daha girememe: Bu sonuç kariyer açısından kalıcı bir kapanma anlamına gelir. Harp okulu, astsubay meslek yüksekokulu ve benzeri kurumlara bir daha kabul başvurusu yapılamaz.

Bu sonuçların kalıcılığı, savunmanın neden dava henüz ilk aşamasındayken bir askeri ceza avukatıyla çalışması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Ceza kesinleştikten sonra bu sonuçların geri alınması son derece güçtür.

Sıkça Sorulan Sorular – Askeri Öğrencilik Hukukunu Kaybettirme Cezası

Askeri öğrencilik hukukunu kaybettirme cezası nedir?

1632 sayılı ASCK m.32 kapsamında, belirli suçlar nedeniyle mahkûm edilen askeri öğrencilere asıl cezaya ek olarak uygulanan ve askeri öğrencilik sıfatının kalıcı olarak yitirilmesine yol açan bir yan yaptırımdır. Mahkeme bu konuda hüküm kurmasa bile kanunun öngördüğü koşullar gerçekleşmişse ilişik kesme zorunludur.

Hangi suçlarda bu ceza verilir?

İki ayrı kategoride uygulanır. Birincisi: kasten işlenen ve 3 ay veya daha fazla hapis gerektiren suçlar (m.32/1-A). İkincisi: Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar, yüz kızartıcı suçlar (zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık vb.) ile kaçakçılık ve ihaleye fesat suçları (m.32/1-B).

Mahkeme bu cezayı hükmünde belirtmemişse de uygulanır mı?

Evet. ASCK m.32, belirli hallerde mahkeme hükmünde açık bir ifade yer almasa dahi askeri öğrencinin Silahlı Kuvvetler ile ilişiğinin kesilmesi gerektiğini açıkça düzenlemektedir. Bu nedenle dava süreci boyunca bu riskin takip edilmesi zorunludur.

Taksirli suçlarda da bu ceza uygulanır mı?

Hayır. ASCK m.32/1-A kapsamında kaybetme yalnızca kasten işlenen suçlar için öngörülmüştür; taksirli suçlar bu kapsamın dışındadır. Suçun taksirle işlendiğinin ispatlanması, bu yaptırımdan korunmak açısından belirleyici bir savunma argümanı oluşturur.

Bu cezanın sonuçları nelerdir?

İki kalıcı sonuç doğar: askeri öğrencilik sıfatının yitirilmesi ve muvazzaf askeri personel yetiştiren okullara (harp okulu, astsubay meslek yüksekokulu vb.) bir daha girememe. Bu sonuçlar ayrıca bir idari karar gerektirmeden kendiliğinden doğar.

Yasal Kayn baklar

• 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu m.32 — Askeri öğrencilik hukukunu kaybettirme
• 1632 sayılı ASCK m.30 — Silahlı Kuvvetlerden çıkarma cezası
• 5237 sayılı TCK m.302-308 — Devletin güvenliğine karşı suçlar
• 5237 sayılı TCK m.309-316 — Anayasal düzene karşı suçlar
• 5237 sayılı TCK m.317-325 — Milli savunmaya karşı suçlar