Asta müessir fiil suçu ; amir ya da üst konumundaki bir askerin, hiyerarşik olarak altındaki personele karşı fiziksel güç kullanması, eziyet etmesi ya da görevini kasıtlı olarak güçleştirmesi halinde oluşan ve 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 117. maddesiyle düzenlenen bir askeri suçtur. Temel cezası 2 yıla kadar hapis olmakla birlikte ağır sonuçların doğması halinde bu süre 10 yılı aşan ağır hapis cezalarına kadar çıkabilmektedir. Bu rehberde suçun oluşum şekillerini, ceza kademelerini, kimler tarafından işlenebileceğini ve yargılama sürecini ele alıyoruz.
Asta Müessir Fiil Suçu Nasıl Meydana Gelir?
Asta Müessir Fiil Suçu, seçimlik hareketli bir suç olup aşağıda sayılan hareketlerden birinin gerçekleştirilmesiyle birlikte meydana gelir:
1. Astı Kasten İtip Kakmak
Amir veya üst konumunda bulunan kişinin astına karşı itme ve kakma eylemlerinde bulunması, Asta Müessir Fiil suçunun oluşmasına sebebiyet verir. İtip kakma eyleminden anlaşılması gereken ise astın vücuduna yönelik dövme hareketleri dışında maddi bir hareketle gerçekleştirilen sarsma ve iteleme şeklinde olan eylemlerdir.
Bununla birlikte astın vücuduna karşı gerçekleştirilen itme kakma eylemlerinin, astın vücudunda acı verecek nitelikte olmalıdır. Her ne kadar doktrinde itip kakmanın acı verecek nitelikte olması aransa da kapatılan Askeri Yargıtay’ın bir kararına göre basit bir itme hareketi bile Asta Müessir Fiil suçunun oluşmasına sebebiyet verecektir. (Askeri Yargıtay 4.D. 2009/1047E. 2009/1032K.)
2. Astı Dövmek
Amir veya üst konumunda bulunan kişinin, astına yönelik kasten vurma ve benzeri filler ile darp eyleminde bulunması halinde Asta Müessir Fiil suçu oluşur. Üst veya amirin astını dövmesi neticesinde, astın bedeni üzerinde maddi bir acı veya ruhsal sağlığın zedelenmesi gerçekleşmiş olmalıdır.
Kapatılan Askeri Yargıtay’ın bir kararına göre failin (üst veya amir) astın yüzüne tokat atması, ensesine vurması gibi eylemleri, şefkat ve sevgi kapsamında sergilenmediği, mağdur olan erlerin kendilerine atılan tokatları “dövme” şeklinde algıladıklarını beyan ettikleri ve sanığın bu tür eylemleri bölüğe yeni gelen erleri korkutmak amacıyla gerçekleştirdiğinin tespit edildiği olayda Maduna Müessir Fiil suçunun meydana geldiğine karar vermiştir. (Askeri Yargıtay Daireler Kurulu)
3. Asta Başka Şekillerde Cismen Zarar Verecek ve Sağlığını Bozacak Davranışlarda Bulunmak
1632 Sayılı Askeri Ceza Kanunu m.117 hükmünde, itme kakma ve dövme eylemleri örneklendirme amacıyla sayılmış olup söz konusu filler dışında Asta cismen zarar verecek ve sağlığını bozacak başkaca eylemlerin gerçekleştirilmesi halinde de Asta Müessir Fiil suçu meydana gelmiş olacaktır.
Bu kapsamda gerçekleştirilen eylemler neticesinde astın yalnızca maddi olarak vücudu üzerinde bir zarar gelmiş olması değil ama söz konusu eylemler neticesinde ast konumunda bulunan kişinin uyku bozuklukları, travma yaşaması gibi hususlar da Asta Müessir Fiil suçunun oluşmasına sebebiyet verecektir.
4. Astı Sıkıntıya Sokmak Maksadıyla Görevini Gereksiz Yere Güçleştirmek
Burada maduna yönelik görevi gereksiz yere güçsüzleştirme eyleminin “sıkıntıya sokma” maksadıyla gerçekleştirilmiş olması aranmaktadır. Başka bir ifade ile Asta Müessir Fiil suçunun söz konusu seçimlik hareket ile meydana gelebilmesi için özel kastın varlığı aranır. Dolayısıyla üst veya amirin astını sıkıntıya sokmak amacıyla görevini gereksiz yere güçleştirmesinde Ast’a eziyet amacı bulunmalıdır.
5.Asta Diğer Askerler Tarafından Eziyet Edilmesine veya Kötü Davranışta Bulunulmasına Müsaade Etmek
Ast ile aynı konum ve rütbede bulunan veya daha üst konum ve rütbede bulunan bir asker tarafından Asta yönelik eziyet veya kötü davranış hali mevcut olabilir. Böyle bir durumda söz konusu eylemi gördüğü veya haber aldığı halde buna göz yuman, ses çıkarmayan, müsaade eden üst veya amir, Asta Müessir Fiil suçunu işlemiş olurlar. Görüldüğü üzere Asta Müessir Fiil suçunun bu halinde, üst veya Amir tarafından doğrudan doğruya bir eylem gerçekleştirilmemekle birlikte hareketsiz kalınması suç olarak değerlendirilmiştir.
Asta Müessir Fiil Suçunu Kimler İşleyebilir?
Asta müessir fiil suçunun oluşabilmesi için hem failin hem de mağdurun suç anında askeri kişi sıfatını taşıması zorunludur. Bu koşullardan biri eksikse ASCK m.117 uygulanmaz.
Fail: Hiyerarşik Olarak Üstte Olmak Zorunlu
Suçun faili, mağdurdan hiyerarşik olarak daha üst bir konumda bulunmak zorundadır. Eşit rütbedeki iki asker arasında veya daha düşük rütbedekinin daha yüksek rütbedekine yönelik eyleminde bu madde uygulanmaz; o durumda amire karşı işlenen suçlar gündeme gelir.
ASCK Kapsamında Askeri Kişiler Kimlerdir?
▸ Subaylar
▸ Astsubaylar
▸ Millî Savunma Bakanlığı ile TSK kadro ve kuruluşunda çalışan sivil personel
▸ Uzman jandarmalar
▸ Uzman erbaşlar
▸ Sözleşmeli er ve sözleşmeli erbaşlar
▸ Er ve erbaşlar
▸ Askeri öğrenciler
İzinliyken ya da Askeri Alan Dışında İşlenen Suçlar
Suç, askeri kurum dışında ve askeri bağlam taşımayan bir ortamda işlenmişse ASCK hükümleri değil, Türk Ceza Kanunu’nun genel hükümleri uygulanır. Suçun işlendiği ortam ve koşullar nitelendirmeyi doğrudan etkiler.
Akrabalık Bağı Olan Askerler Arasındaki İstisnası
Aralarında belirli dereceye kadar akrabalık bağı bulunan askerler arasında yaşanan olaylarda asta müessir fiil hükümleri uygulanmaz. Bu istisnai hal, suçun niteliğini ve hiyerarşi ilişkisinin önemini vurgular.
Asta Müessir Fiil Suçunun Cezası Ne Kadar ?
Asta Müessir Fiil suçunun cezası, 2 yıla kadar hapis cezasıdır. Bununla birlikte maduna askeri müessir fiil neticesinde astın vücudunda tahribat meydana gelmesi halinde fail olan amir veya üste, 5 yıla kadar hapis cezası verilir. Bununla birlikte örneğin iyileşme olanağı bulunmayan hastalığa neden olma gibi daha ağır neticelerin meydana gelmesi halinde Amir veya üste maduna müessir fiil suçundan 6 aydan 5 yıla kadar hapis cezası verilir.
Failin, astın vücudunda tahribat yaratmak maksadıyla Müessir Fiil Suçuna konu eylemi gerçekleştirmesi halinde verilecek ceza ise 10 seneye kadar ağır hapis cezasıdır. Burada fail bakımından özel kast aranmaktadır. Yani fail, Asta Müessir Fiil suçuna konu eylemi gerçekleştirirken astın vücudunda tahribat yaratmayı bilerek ve isteyerek hareket etmelidir. Dolayısıyla Failin söz konusu neticeyi öngörmemesi veya öngörmekle birlikte istememesi halinde kasıt oluşmamış olacağından bu fıkra hükmüne göre cezalandırma gerçekleştirilemeyecektir.
Failin Asta yönelik Müessir Fiil Suçuna konu eylemi neticesinde astın ölümü gerçekleşirse 10 yıldan az olmamak üzere ağır hapis cezası verilir. Görüldüğü üzere suçun bu halinde özel bir kast aranmamış, taksirle gerçekleşmiş olması halinde dahi fail yine aynı şekilde cezaya tabi tutulmuştur.
Yine suçun bu halinde alt sınır belirtilmiş olmakla birlikte üst sınır belirtilmemiştir. Dolayısıyla mahkemece 10 yıldan aşağı olmamak üzere olayın niteliğine göre takdir yetkisi kullanılarak hakkaniyete uygun bir ceza verilecektir.
Maduna Müessir Fiil Suçunda Soruşturma İzni Gerekli midir?
Askeri Ceza kanununa göre asker kişilerin işlemiş oldukları Askeri suçlardan dolayı soruşturma açılabilmesi için yetkili komutan tarafından soruşturma izni verilmesi gerekmektedir. Asta Müessir Fiil Suçu da askeri bir suç olması dolayısıyla bu suçu işleyen asker hakkında soruşturma açılabilmesi, soruşturma izni verilmesine tabidir.
Asta Müessir Fiil Suçunda Görevli Mahkeme Hangisidir?
2017 Anayasa Referandumu değişikliği öncesinde Askeri suçlara bakmakla görevli mahkeme, Askeri Ceza Mahkemeleriydi. Ancak söz konusu referandum sonrası yapılan değişiklikle Askeri mahkemeler kapatıldı ve askeri suçlar, adli suçların görüldüğü adli yargı kapsamında görülmeye başlandı.
Bu bakımdan Askeri suçlar için de görevli mahkemeler, ilk derece adli yargı ceza mahkemeleri oldu. Asta Müessir Fiil Suçuna yönelik kovuşturma için görevli mahkeme de Asliye Ceza Mahkemesi veya Ağır Ceza Mahkemesidir.
Asta Müessir Fiil Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Asta Müessir Fiil Suçu Nedir?
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 117. maddesiyle düzenlenen bu suç; amir ya da üst konumundaki askerin astını kasten itip kakması, dövmesi, sağlığını bozacak eylemlerde bulunması, görevini sıkıntıya sokmak amacıyla güçleştirmesi ya da diğer askerlerin asta eziyet etmesine göz yumması halinde oluşur.
Asta Müessir Fiil Suçunun Cezası Nedir?
Temel hal 2 yıla kadar hapis cezasıdır. Astın vücudunda tahribat oluşursa 5 yıla, tahribat kastıyla hareket edilirse 10 yıla kadar ağır hapis uygulanır. Astın ölümü halinde ise kast aranmaksızın 10 yıldan az olmamak üzere ağır hapis cezasına hükmedilir.
ASCK 117 Asta Müessir Fiil Suçunu Kimler İşleyebilir?
Suçun faili, mağdurdan hiyerarşik olarak üst konumda olan ve ASCK kapsamında askeri kişi sayılan biri olmak zorundadır. Eşit ya da daha düşük rütbedeki kişilerin eylemleri bu madde kapsamına girmez. Her iki tarafın da suç anında askeri kişi sıfatını taşıması zorunludur.
Maduna Müessir Fiil Suçunda Görevli Mahkeme Hangisidir?
2017 sonrasında askeri mahkemelerin kapatılmasıyla birlikte bu suçlar adli yargıda görülmektedir. Suçun cezasına ve ağırlaştırıcı haline göre Asliye Ceza Mahkemesi ya da Ağır Ceza Mahkemesi görevlidir.
Asta Müessir Fiil Suçunda Zamanaşımı Ne Kadardır?
Asta müessir fiil suçunda zamanaşımı 8 yıldır.
İzinliyken İşlenen Asta Eziyet Suçu ?
Askeri kurumlar dışında işlenen suçlar askeri suçlar kapsamında değerlendirilmediğinden Türk Ceza Kanunu genel hükümleri uygulanmak suretiyle bir yargılama yapılır.
Ast-Üst İlişkisinin Dikkate Alınmadığı Haller?
Aralarında belirli dereceye kadar akrabalık bağı bulunan askerler arasında vuku bulan olaylarda asta müessir fiil suçu uygulanmaz.
Asta Müessir Fiil Suçu Emsal Kararlar – Yargıtay
Yargıtay 19.CD. 2020/378E. 2020/12198K.
Somut olayda; bu şekilde bir askeri nüfuz ve salahiyetini kötüye kullanımı nitelik ve niceliğine ulaşmadan sanığın astına karşı atılı suçu işlediği, üstün asta karşı işlediği bu suçun işlenmesinde sırf askeri pozisyonun kullanımının mevcut bulunmadığı anlaşılmakla sanık hakkında ASCK m.51/B-2’deki arttırım maddesinin yasaya aykırı olarak kullanılarak fazla ceza tayin edilmiştir.
Askeri Yargıtay Daireler Kurulunun 19.04.1993 tarihli 1993/44 Esas ve 1993/41 Karar sayılı hükmünde de belirtildiği üzere; bölük sabah içtiması sırasında çavuş rütbesindeki maktulün sırt çantasında eksiklikler ve aksilikler bulunması üzerine bölük komutanı olan sanığın çavuş olan maktulü yanına çağırıp maktulün kafasına ve ensesine 4-5 yumruk attığı ve maktulün olaydan iki gün sonra vefat ettiği olayda ASCK m.50/B’de yer alan resmi salahiyet ve nüfuzun kötüye kullanılması hali olmadığı, esasen ASCK’nun 118.maddesinin yer aldığı 6.fasıl başlığının “makam ve memuriyet nüfuzunu suistimal” olup, suçun yasal unsurları arasında yer alması sebebiyle sanığın cezasının ASCK’nun 50 ve 51/B maddelerince arttırılması kanuna aykırılık taşımaktadır.
Asta Müessir Fiil Mahkeme Kararları – Yargıtay 19.CD. 2018/8238E. 2019/15838K.
“… Sanık … hakkında zincirleme amire ve üste hakaret ve amire fiilen taarruza teşebbüs suçlarından verilen mahkumiyet hükümlerine yönelik yapılan temyiz incelemesinde;
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
Yükletilen suçların sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,
Eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanun’da öngörülen suç tipine uyduğu,
Cezanın kanuni bağlamda uygulandığı,
Anlaşıldığından, sanık müdafiilerinin temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olmakla, tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,
B) Sanıklar … ve … hakkında emre itaatsizlikte ısrar, zincirleme amire ve üste hakaret, amire fiilen taarruza teşebbüs suçlarından verilen mahkumiyet hükümlerine yönelik yapılan temyiz incelemesinde;
Yükletilen suçların sanıklar tarafından işlendiğinin kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, Eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanun’da öngörülen suç tipine uyduğu,
Yargıtay Karar Arama için tıklayınız.
Asta Müessir Fiil Suçu ile alakalı Reform Hukuk Büromuzun Askeri Ceza Avukatları ile iletişime geçebilirsiniz.
Yazar Hakkında
Bu makale, Ankara’da faaliyet gösteren Reform Hukuk & Danışmanlık bünyesinde görev yapan avukatlar tarafından hazırlanmıştır. Büro; idare hukuku, ceza hukuku, askeri hukuk, iş hukuku, yabancılar hukuku ve yükseköğretim hukuku alanlarında müvekkillerine danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.
Özellikle Ankara idare avukatı, Ankara ceza avukatı, askeri dava avukatı ve yükseköğretim hukuku avukatı alanlarında yürütülen çalışmalarda; güncel mevzuat, yargı kararları ve uygulamadaki gelişmeler yakından takip edilerek içerikler hazırlanmakta ve hukuki süreçlere ilişkin bilgilendirici paylaşımlar yapılmaktadır.
Reform Hukuk & Danışmanlık’ın Google Haritalar profili üzerinden büro hakkında detaylı bilgiye ulaşabilir, iletişim kanallarını inceleyebilir ve güncel paylaşımları takip edebilirsiniz.
Ankara merkezli olarak faaliyet gösteren büro, Türkiye’nin birçok ilinden ve yurt dışından müvekkillere çevrim içi ve yüz yüze hukuki destek sağlamaktadır.
Sıradaki Makalemiz :
