Şehit Ailesi TOKİ Kredisi: Harp ve Vazife Malullerine Faizsiz Konut Hakkı

Şehit ailesi TOKİ kredisi; vatan uğruna hayatını kaybeden ya da harp ve vazife malulü olan kişilerin dul eşlerine, yetimlerine ve gazilere, devlet güvencesiyle faizsiz konut sahibi olma imkânı tanıyan önemli bir haktır. 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun Ek 2. maddesiyle düzenlenen bu hak, pek çok hak sahibi tarafından ya bilinmemekte ya da eksik bilgiyle başvurulduğundan kullanılamamaktadır. Bu rehberde kimler yararlanabilir, öncelik sırası nasıl belirlenir, hangi konutlar alınabilir ve başvuru nasıl yapılır — tüm sorularınızı yanıtlıyoruz.

TOKİ Faizsiz Konut Kredisi Nedir? — 2985 Sayılı Kanun Ek Madde 2

Vatan için can veren ya da görev uğruna engelli kalan insanların ve ailelerinin konut sahibi olması, devletin bu kişilere karşı yerine getirmesi gereken temel yükümlülüklerden biridir. Şehit ailesi TOKİ kredisi tam da bu yükümlülükten doğmuştur.

2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun Ek 2. maddesi; harp ve vazife malullerine, şehit dul eşlerine, yetim çocuklara ve belirli koşullarda ana-babaya, Toplu Konut İdaresi (TOKİ) aracılığıyla bir konut ile sınırlı olmak kaydıyla faizsiz kredi verilmesini güvence altına almaktadır. Kanunun dayandığı temel yasal mevzuat şunlardır:

▸  5434 sayılı TC Emekli Sandığı Kanunu‘nun 56. maddesi ile mülga 45. ve 64. maddeleri.

▸  5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu‘nun 47. maddesi.

▸  2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve bu kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlar.

Bu kanunlar kapsamında harp ya da vazife malulü sayılan veya hayatını kaybeden kişiler ile yakınları, TOKİ faizsiz konut kredisinden yararlanma hakkına sahiptir. Hakkın doğması için temel koşul; söz konusu kanunlar çerçevesinde malullük ya da ölüm aylığı bağlanmış olmasıdır.

Kimler Bu Krediden Yararlanabilir? — Hak Sahipliği ve Öncelik Sırası

TOKİ faizsiz konut kredisinde hak sahipliği ve öncelik sırası kanunla belirlenmiştir. Kimin başvurabileceği, bir önceki hak sahibinin durumuna göre değişmektedir. Bu sırayı doğru bilmek; yanlış başvuru ve hak kayıplarının önüne geçer.

Hak Sahipleri ve Öncelik Sırası Tablosu

Öncelik sırası katı biçimde uygulanır. Üst sıradaki hak sahibi yaşıyor ve başvurabilir durumdaysa alt sıradaki kişi başvuramaz. Örneğin dul eş hayattaysa ve evlenmemişse çocuklar ayrı başvuru yapamaz; dul eş tarafından müştereken kullanılması gerekir.

Harp ve Vazife Malulleri İçin Faizsiz Kredi Koşulları Nelerdir?

Harp veya vazife malulü sayılan ve bu nedenle aylık bağlanan kişiler, TOKİ faizsiz konut kredisinin birincil hak sahipleridir. Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrası bu grubu açıkça düzenlemektedir.

Malul Sayılmak İçin Hangi Kanunlar Geçerli?

Aşağıdaki kanunlar kapsamında harp ya da vazife malulü sayılarak aylık bağlananlar bu krediden yararlanabilir:

▸  5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu m.56 (ve mülga m.45, m.64)

▸  5510 sayılı SGK Kanunu m.47

▸  2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun

▸  2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren diğer kanunlar

Sınıf veya Görev Değiştiren Malüller de Yararlanabilir mi?

Evet. 2985 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin 3. fıkrası ve yönetmeliğin 4. maddesinin 3. fıkrası; harp veya vazife malulü sayıldıktan sonra sınıf veya görev değiştirerek kamu hizmetine devam eden kişilerin de bu haktan yararlanabileceğini açıkça düzenlemektedir.

Aynı şekilde; malullük aylığı bağlananlardan, 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yeniden çalışmaya başlamaları nedeniyle aylıkları kesilenler de bu haktan mahrum bırakılamaz. Yani aylığın kesilmesi, faizsiz kredi hakkını ortadan kaldırmaz.

Şehit Ailelerine (Dul ve Yetimler) Faizsiz Kredi Nasıl İşler?

Şehit ailesi TOKİ kredisi; yalnızca malullerle sınırlı değildir. İlgili kanunlar kapsamında hayatını kaybedenlerin dul eşleri, yetim çocukları ve belirli koşullarda ana-babaları da bu haktan yararlanır. Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrası bu grubu ayrıntılı biçimde düzenlemiştir.

Dul Eşin Hakkı Ne Zaman Çocuklara Geçer?

Dul eş öncelikli hak sahibidir. Ancak aşağıdaki durumlarda hak çocuklara geçer:

▸  Dul eşin hayatta olmaması.

▸  Dul eşin yeniden evlenmiş olması.

Çocukların başvurabilmesi için ek bir koşul daha aranır: kredi kullanacak çocuklardan en az birinin yetim aylığı alıyor olması zorunludur. Yetim aylığı almayan çocuklar bu krediden yararlanamaz.

Çocukların Başvurusu Nasıl Olur?

Çocuklar bu krediye bireysel olarak değil, müştereken (birlikte) başvurur. Yani tek bir konut için tüm çocukların ortak başvuru yapması gerekir. Aylık bağlanma koşullarına ise çocuklar açısından bakılmaz — yetim aylığı almak yeterlidir.

Ana-Babanın Hakkı Ne Zaman Doğar?

Hem dul eş hem de çocuklar yoksa ya da başvurma koşullarını taşımıyorsa hak ana-babaya geçer. Ana ve baba arasında ise öncelik anaya tanınmıştır. Ana yoksa babaya başvuru hakkı doğar.

TOKİ Faizsiz Kredisiyle Hangi Konutlar Satın Alınabilir?

Yönetmeliğin 5. maddesi, bu kredinin hangi konutlar için kullanılabileceğini açıkça saymaktadır. Liste oldukça geniştir ve hak sahiplerine önemli bir esneklik tanımaktadır.

Bu liste; hak sahiplerinin yalnızca TOKİ projelerindeki konutlarla sınırlı olmadığını göstermektedir. Piyasadan yeni konut alımı, inşaat halindeki projeler ve hatta kendi arsasında ev yaptırmak da bu kredi kapsamında değerlendirilebilir. Tek sınırlama; bir konutluk kullanım hakkıdır.

Kredi Tutarı Ne Kadar? Faiz ve Masraflar Nelerdir?

Şehit ailesi TOKİ kredisinin en cazip yönü, sıfır faizli yapısıdır. Piyasada konut kredisi faizlerinin yüzde on beş ile yirmi beş arasında seyrettiği düşünüldüğünde bu fark; on yıllar içinde on milyonlarca liralık tasarruf anlamına gelebilir.

Kredi Tavan Tutarı Nasıl Belirlenir?

Kredinin tavan tutarı Yüksek Planlama Kurulu tarafından belirlenir ve TOKİ tarafından bankaya bildirilir. Hak sahibi bu tavan tutarın tamamını kullanmak zorunda değildir; talep ettiği takdirde daha düşük bir kredi de kullanabilir.

Faiz Uygulanıyor mu?

Bu krediye hiçbir faiz uygulanmaz. Geri ödemeler anaparanın taksitlendirilmesiyle gerçekleştirilir. Tek maliyet kalem şudur: kredi açılışında, bir defaya mahsus olmak üzere, kullanılan kredi tutarının %1’i oranında masraf karşılığı alınır. Bu oran da piyasadaki kredi işlem masraflarıyla kıyaslandığında son derece düşük kalmaktadır.

Geri Ödeme Süresi ve Yöntemi Nasıl Belirlenir?

Kredinin geri ödeme süre ve yöntemleri; Maliye Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu’nun görüşü alınarak TOKİ tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Hak sahibinin başvuru aşamasında bu koşulları ayrıntılı olarak öğrenmesi ve yazılı olarak teyit etmesi önerilir.

Başvuru Süreci Nasıl İşler? Adım Adım Rehber

Şehit ailesi TOKİ kredisi başvurusu; doğru belgelerle, doğru sırayla yapıldığında oldukça yönetilebilir bir süreçtir. Ancak eksik belge veya hatalı başvuru; süreci uzatabilir hatta hak kaybına yol açabilir.

1. Hak sahipliğinin tespiti: Öncelikle kendinizin veya yakınınızın yukarıda sayılan kanunlar kapsamında aylık bağlanmış harp ya da vazife malulü ya da şehit yakını olduğunu belgeleyin. SGK veya bağlı olunan kurumdan güncel aylık bağlanma belgesi alın.
2. Öncelik sırasının belirlenmesi: Hak sahipleri arasındaki öncelik sıralamasını netleştirin. Üst sıradaki hak sahibi varsa önce o başvurmalıdır. Çocukların müştereken başvurması gerektiğini unutmayın.
3. TOKİ’ye başvuru: Gerekli belgelerle birlikte TOKİ’nin ilgili birimine ya da yetkilendirilen bankaya başvuru yapılır. Başvurularda talep edilecek belgeler TOKİ’nin güncel yönetmeliğine göre değişebilir; güncel listeyi TOKİ’nin resmi web sitesinden kontrol edin.
4. Konut seçimi: Kredi onayının ardından yönetmeliğin 5. maddesinde sayılan konut türlerinden biri seçilir. Yeni konut alımında tapunun alındığı tarihten itibaren 1 yıl geçmemiş olması koşuluna dikkat edilmelidir.
5. Kredi kullandırımı: TOKİ ve yetkilendirilen banka üzerinden kredi tutarı hak sahibine açılır. Açılışta bir defaya mahsus %1 masraf karşılığı ödenir.
6. Geri ödeme: Belirlenen taksit planına göre anapara geri ödemeleri başlar. Geri ödemelerde gecikme olmaması, ilerleyen dönemde hak kayıplarının önüne geçer.

Sıkça Sorulan Sorular — Şehit Ailesi TOKİ Kredisi

Şehit ailesi TOKİ faizsiz kredisinden kimler yararlanabilir?

5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu, 5510 sayılı SGK Kanunu’nun 47. maddesi ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat Kanunu kapsamında harp ya da vazife malulü sayılarak aylık bağlananlar ile bu kanunlar kapsamında hayatını kaybedenlerin dul eşleri, yetim çocukları ve ana-babaları yararlanabilir.

TOKİ faizsiz konut kredisine faiz uygulanıyor mu?

Hayır. Bu krediye hiçbir faiz uygulanmaz. Kredi açılışında yalnızca bir defaya mahsus olmak üzere kullanılan tutarın %1’i oranında masraf karşılığı alınır. Geri ödemeler yalnızca anaparanın taksitlendirilmesinden oluşur.

Dul eş yeniden evlenirse çocuklar bu haktan yararlanabilir mi?

Evet. Dul eşin yeniden evlenmesi durumunda hak, yetim aylığı alan çocuklara geçer. Çocukların müştereken başvurması gerekir. Kredi kullanacak çocuklardan en az birinin yetim aylığı alıyor olması zorunludur.

Malul olup aylığı kesilen kişiler de bu krediden yararlanabilir mi?

Evet. 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yeniden çalışmaya başlamaları nedeniyle malullük aylıkları kesilen kişiler, faizsiz konut kredisi hakkından yine de yararlanabilir. Aylığın kesilmesi bu hakkı ortadan kaldırmaz.

TOKİ faizsiz kredisiyle piyasadan konut satın alınabilir mi?

Evet. Kredi yalnızca TOKİ projelerine özgü değildir. Tapusu bir yıldan yeni olan konutlar, inşaat halindeki projeler, hisseli konutlar ve konut kooperatifleri de bu kredi kapsamında satın alınabilir. Hak sahibinin kendi arsasında konut yaptırması da mümkündür.

TOKİ faizsiz kredi başvurusu reddedilirse ne yapılabilir?

Ret kararının tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Hak sahipliği koşullarını taşıdığınız halde reddediliyorsanız bir avukattan destek almanız süreci önemli ölçüde kolaylaştıracaktır.

Kaynaklar ve Yasal Dayanak

• 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu Ek Madde 2 — RG: 17.03.1984 / Sayı: 18344
• TOKİ Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife Malulleri ile Dul ve Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkında Yönetmelik — RG: 13.02.2014 / Sayı: 28912
• 5434 sayılı TC Emekli Sandığı Kanunu m.56 (ve mülga m.45, m.64)
• 5510 sayılı SGK Kanunu m.47
• 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun

Yazar Hakkında