657 sayılı Devlet Memurları Kanunu; 14 Temmuz 1965’te yürürlüğe giren ve Türkiye’deki kamu çalışanlarının neredeyse tamamının hizmet koşullarını, haklarını, ödevlerini ve disiplin hükümlerini düzenleyen temel kamu personel kanunudur. Kısaca 657 sayılı DMK olarak da bilinen bu kanun; izin hakları, disiplin cezaları, maaş ve özlük hakları ile devlet memurlarının tarafsızlık yükümlülükleri başta olmak üzere kamu istihdamının tüm boyutlarını kapsar. Bu rehberde kanunun özetini, en sık başvurulan maddelerini ve indir butonuyla tam metnine ulaşma yolunu bulacaksınız.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Nedir? — Kapsam ve Temel İlkeler
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Türk kamu personel hukukunun omurgasını oluşturur. Kanunun 1. maddesi kapsamı şu şekilde belirlemiştir: genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler ve bu idarelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlarla kurulan fonlar, kefalet sandıkları ve Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar bu kanuna tabidir.
Kanunun 3. maddesi üç temel ilkeyi belirlemiştir:
- Sınıflandırma: Kamu hizmet görevleri ve çalışanlar, görevin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayrılır.
- Kariyer: Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için gerekli bilgi ve koşullara uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlanır.
- Liyakat: Göreve girme, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme ile görevin sona erdirilmesi liyakat sistemine dayandırılır.
657 Sayılı DMK Özet — Kanunun Yapısı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu özet olarak şu ana bölümleri kapsar:
| Bölüm | Kapsam | Öne Çıkan Maddeler |
| Genel Hükümler | Kapsam, amaç, temel ilkeler, istihdam şekilleri | m.1-5 |
| Ödevler ve Sorumluluklar | Sadakat, tarafsızlık, davranış | m.6-29 |
| Sınıflandırma | Hizmet sınıfları ve kadro sistemi | m.36-43 |
| Atama ve Yerleştirme | İlk atama, nakil, görevde yükselme | m.59-76 |
| Çalışma Saati ve İzinler | Yıllık, mazeret, hastalık, aylıksız izin | m.99-108 |
| Aylık ve Ödenekler | Derece/kademe, ek gösterge, ödemeler | m.141-162 |
| Sosyal Haklar | Ölüm yardımı, aile yardımı, tedavi | m.203-213 |
| Disiplin | Ceza türleri, soruşturma, itiraz | m.124-135 |
Devlet Memurları Kanunu Son Hali -GÜNCEL
657 sayılı Kanun, yürürlüğe girdiği 1965’ten bu yana pek çok değişikliğe uğramıştır. 2026 yılı itibarıyla yürürlükteki son halinde öne çıkan önemli güncel düzenlemeler şunlardır:
- Sözleşmeli personelin kadroya geçişi (7433 sayılı Kanun, 2023): Aynı kurumda 3 yıl çalışan sözleşmeli personel, 30 gün içinde talepte bulunarak memur kadrosuna geçiş hakkı kazanmaktadır.
- Koruyucu aile izninin eklenmesi (7578 sayılı Kanun, Nisan 2026): Koruyucu aile olan memura çocuğun teslim tarihinden itibaren 10 gün izin verilmesi hükmü kanuna eklenmiştir.
- Sözleşmeli personelin disiplin hükümleri (2023): Sözleşmeli personel hakkında memurların tabi olduğu disiplin hükümleri uygulanmaktadır.
Devlet Memurları Kanunu Madde 7 — Tarafsızlık ve Devlete Bağlılık
Devlet Memurları Kanunu’nun 7. maddesi; memurların siyasi faaliyetlere katılma yasağını ve devlete bağlılık yükümlülüğünü düzenlemektedir. Büromuza en sık sorulan konulardan biridir.
Bu madde uyarınca devlet memurlarına getirilen başlıca kısıtlamalar şunlardır:
- Siyasi partiye üye olamazlar.
- Görevde ayrımcılık yapamazlar — dil, ırk, cinsiyet, din ve siyasi görüş fark etmeksizin.
- Siyasi ve ideolojik amaçlı beyan ve eylemde bulunamazlar.
- Devlet menfaatlerini her durumda korumak zorundadırlar.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu 104. Madde — İzin Türleri
657 sayılı Kanun’un 104. maddesi; memurların doğum, evlilik, ölüm ve mazeret gibi hallerde kullanabileceği özel izinleri düzenlemektedir. Bu madde pratik açıdan en çok başvurulan maddeler arasındadır.
| İzin Türü | Süresi | Koşul |
| Analık izni (kadın memur) | 24 hafta (doğum öncesi 8 + sonrası 16 hafta) | Çoğul gebelikte öncesi +2 hafta |
| Babalık izni | 10 gün | Eşin doğum yapması |
| Evlilik izni | 7 gün | Kendisinin veya çocuğunun evlenmesi |
| Ölüm izni | 7 gün | Eş, çocuk, anne, baba veya kardeşin ölümü |
| Mazeret izni | 10 gün (gerekirse +10 gün) | Mazerete dayalı — ikinci 10 gün yıllıktan düşer |
| Süt izni | İlk 6 ay: günde 3 saat / sonraki 6 ay: 1,5 saat | Doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren |
| Koruyucu aile izni | 10 gün | Çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten itibaren (2026 eki) |
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Ölüm İzni
Devlet memurlarının ölüm izni hakkı, 657 sayılı Kanun’un 104. maddesinin B fıkrasında düzenlenmiştir. Büromuza bu konuda sıkça soru gelmektedir; bu nedenle ayrı bir başlık altında ele almayı uygun buluyoruz.
Ölüm İzni: 7 Gün
Devlet memuruna; eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, babası ya da kardeşinin ölümü halinde 7 gün izin verilir. Bu izin memurun talebine bağlıdır.
Ölüm Yardımı Ödeneği — Madde 208
657 sayılı Kanun’un 208. maddesi ölüm yardımı ödeneğini ayrıca düzenlemektedir. Memurun ölümü halinde; sağlığında bildiri ile gösterdiği kişiye, bildiri vermemişse eşine ve çocuklarına, bunlar yoksa ana ve babasına, bunlar da yoksa kardeşlerine en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) iki katı tutarında ölüm yardımı ödeneği verilir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu 125. Madde — Disiplin Cezaları
657 sayılı Kanun’un 125. maddesi; devlet memurlarına verilebilecek disiplin cezalarını ve bu cezaları gerektiren fiil ve halleri kapsamlı biçimde düzenlemektedir. Memur disiplin hukukunun kalbi bu maddedir.
Kanun beş tür disiplin cezası öngörmektedir:
- Uyarma (m.125/A): Memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir.
- Kınama (m.125/B): Memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir.
- Aylıktan kesme (m.125/C): Memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.
- Kademe ilerlemesinin durdurulması (m.125/D): Memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 1-3 yıl durdurulmasıdır.
- Devlet memurluğundan çıkarma (m.125/E): Memurun bir daha Devlet memurluğuna alınmamak üzere görevine son verilmesidir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Disiplin Cezaları Özet Tablosu
| Ceza Türü | Örnek Fiiller | Yetkili Makam | Zamanaşımı |
| Uyarma | Görev yerine geç gelme, kayıtsızlık, kılık kıyafet ihlali | Disiplin amiri | 1 ay (fiilden), 2 yıl (öğrenmeden) |
| Kınama | Amire saygısız davranma, resmi aracı özel işte kullanma | Disiplin amiri | 1 ay / 2 yıl |
| Aylıktan kesme | Kasıtlı görev ihmal, 1-2 gün özürsüz gelmeme | Disiplin amiri | 1 ay / 6 ay |
| Kademe durdurma | Gerçeğe aykırı belge düzenleme, gizli bilgi ifşası | Disiplin kurulu | 6 ay / 2 yıl |
| Memuriyetten çıkarma | Yolsuzluk, zimmet, devlet sırlarını açıklama | Yüksek Disiplin Kurulu | 6 ay / 2 yıl |
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu PDF ve Word İndir
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun güncel metnine aşağıdaki buton aracılığıyla ücretsiz ulaşabilirsiniz. Dosya Word (.docx) formatında sunulmaktadır.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu WORD İndirmek İçin Tıklayınız
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu PDF İndirmek İçin Tıklayınız PDF İNDİR
Kanunun resmi ve kesin metnine ayrıca Resmî Gazete ile mevzuat.gov.tr üzerinden de ulaşılabilir; son değişikliklerin takibi için resmi kaynakları düzenli kontrol etmenizi öneririm.
Sıkça Sorulan Sorular — 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
En çok sorulan sorular:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu nedir?
14 Temmuz 1965’te yürürlüğe giren ve Türkiye’deki devlet memurlarının hizmet şartlarını, haklarını, ödevlerini, disiplin hükümlerini ve özlük haklarını kapsamlı biçimde düzenleyen temel kamu personel kanunudur. Kısaca 657 sayılı DMK olarak da bilinir.
657 sayılı DMK’da ölüm izni kaç gündür?
657 sayılı Kanun m.104/B uyarınca; eşin, çocuğun, memurun kendisinin veya eşinin ana, babası ya da kardeşinin ölümü halinde memura 7 gün izin verilir. Bu iznin yanı sıra memurun ölümü halinde yakınlarına m.208 kapsamında ölüm yardımı ödeneği de ödenir.
Devlet memurları kanunu madde 7 nedir?
Tarafsızlık ve devlete bağlılık ilkesini düzenler. Bu madde uyarınca devlet memurları siyasi partiye üye olamaz, siyasi ve ideolojik amaçlı beyanda bulunamaz, görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, din ve siyasi görüş gibi ayrımlar yapamaz.
657 sayılı Kanun 125. madde neyi düzenliyor?
Devlet memurlarına verilebilecek disiplin cezalarını ve bu cezaları gerektiren fiil ve halleri düzenler. Beş tür ceza öngörülmüştür: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma.
657 sayılı Kanun 104. madde hangi izinleri kapsar?
Analık izni (24 hafta), babalık izni (10 gün), evlilik izni (7 gün), ölüm izni (7 gün), mazeret izni (10+10 gün), süt izni ve koruyucu aile iznini kapsar. Her iznin koşulları ve süreleri ayrıntılı olarak bu maddede düzenlenmiştir.
Disiplin cezasına nasıl itiraz edilir?
Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına disiplin kuruluna; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. Tüm disiplin cezaları ayrıca idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.
Yasal Kaynaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.1 — Kapsam
- 657 sayılı DMK m.3 — Temel ilkeler (sınıflandırma, kariyer, liyakat)
- 657 sayılı DMK m.7 — Tarafsızlık ve devlete bağlılık
- 657 sayılı DMK m.104 — Analık, babalık, evlilik, ölüm ve mazeret izinleri
- 657 sayılı DMK m.125 — Disiplin cezaları ve gerektiren fiil ve haller
- 657 sayılı DMK m.208 — Ölüm yardımı ödeneği
- 7433 sayılı Kanun (2023) — Sözleşmeli personelin kadroya geçişi
