Askeri mahkemeler kalktı mı sorusunun cevabı kısa: evet, kalktı. 16 Nisan 2017’de yapılan halkoylamasıyla kabul edilen Anayasa değişikliğiyle, Anayasa‘nın askeri mahkemelere ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ne (AYİM) yer veren hükümleri yürürlükten kaldırıldı. Bu yazıda neyin değiştiğini, askeri suçlara artık hangi mahkemenin baktığını ve bu değişikliğin uygulamada ne anlama geldiğini kısaca anlatıyorum.
2017’de Ne Değişti?
Öncesinde Türkiye’de iki ayrı askeri yargı kolu vardı: askeri ceza davalarına bakan askeri mahkemeler (Askeri Yargıtay’a bağlı) ve askeri personelin idari işlemlerine ilişkin davalara bakan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM). 2017 Anayasa değişikliği bu iki yapıyı da ortadan kaldırdı.
| 2017 Öncesi | 2017 Sonrası (Bugün) | |
| Askeri ceza davaları | Askeri mahkemeler | Asliye Ceza / Ağır Ceza Mahkemesi |
| Askeri personel idari davaları (terfi, ihraç, sicil vb.) | AYİM | İdare Mahkemesi |
| Üst denetim | Askeri Yargıtay, AYİM | Yargıtay, Danıştay |
| Yargı birliği | Ayrı askeri yargı kolu | Tek, sivil yargı sistemi |
Askeri Suçlara Hangi Mahkeme Bakıyor?
Bu noktada sıkça karıştırılan bir konuyu netleştirmek istiyorum: askeri mahkemeler kalktı, ama 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu (ASCK) kalkmadı. Yani firar, amire hakaret, emre itaatsizlik gibi askeri suçlar hâlâ ASCK’ya göre tanımlanıyor ve cezalandırılıyor — sadece bu davalara artık sivil mahkemeler bakıyor.
- Cezası 10 yılı aşmayan askeri suçlar: Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülür.
- Cezası 10 yılı aşan ağır askeri suçlar: Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülür.
- Askeri personelin sicil, terfi, ihraç, göreve iade gibi idari uyuşmazlıkları: İdare Mahkemesi’nde görülür.
- Disiplin cezaları (uyarı, kınama vb.): Önce idari itiraz, ardından gerekirse İdare Mahkemesi.
Sık Sorulan Sorular – Askeri Mahkemeler Kalktı Mı ?
Askeri mahkemeler hangi tarihte kaldırıldı?
16 Nisan 2017 halkoylamasıyla kabul edilen Anayasa değişikliğiyle, askeri mahkemelere ve AYİM’e yer veren anayasa hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.
AYİM kapandı mı?
Evet. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, askeri mahkemelerle birlikte 2017 Anayasa değişikliğiyle kapatılmıştır. Askeri personelin idari uyuşmazlıklarına artık idare mahkemeleri bakmaktadır.
Askeri Ceza Kanunu da kalktı mı?
Hayır. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu (ASCK) hâlâ yürürlükte. Değişen, bu kanundaki suçlara bakan mahkemenin türü oldu — askeri mahkeme yerine sivil asliye veya ağır ceza mahkemesi bakıyor.
Sonuç
Askeri mahkemeler kalktı mı sorusunun cevabı net: 2017’de kalktı ve yerine sivil yargı sistemi geldi. Ancak askeri suç ve disiplin kurallarının kendine özgü yapısı devam ediyor; bu nedenle bir askeri ceza ya da idari davasında, hem genel ceza/idare hukuku hem de askeri avukatla çalışmak önemli.
SIRADAKİ MAKALELER
