Özetle: Skolyoz davası, POMEM, PAEM, PMYO gibi polislik alımlarında, bekçilik alımlarında veya Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) ve diğer askerî alımlarda, omurga eğriliği (skolyoz) nedeniyle “sağlık şartlarını taşımıyor” raporu verilerek elenen ya da ilişiği kesilen adayların açtığı idari iptal davasıdır. Skolyoz, Cobb açısıyla ölçülür; polislik ve bekçilikte 10 dereceye (dâhil) kadar, askerî öğrencilerde ise genel olarak 5 dereceye (dâhil) kadar olan eğrilikler sağlam kabul edilir. Sınırın üzerinde çıkan veya çelişkili raporlarla karşılaşan adaylar, önce idari itiraz/hakem hastane sürecini, ardından gerekirse idare mahkemesinde iptal davasını izlemelidir.
Skolyoz Davası Nedir?
Skolyoz davası, bir kamu kurumu sağlık kurulunun, adayı veya personeli omurga eğriliği (skolyoz) gerekçesiyle “sağlık şartlarını taşımamaktadır” şeklinde değerlendirmesi üzerine açılan iptal davasıdır. Bu dava türü en sık şu üç alanda karşımıza çıkar:
- Polislik alımları: POMEM (Polis Meslek Eğitim Merkezi), PAEM (Polis Akademisi Eğitim Merkezi), PMYO (Polis Meslek Yüksek Okulu) ve PÖH (Polis Özel Harekât) adaylarının ön sağlık veya genel sağlık kurulu muayenesinde elenmesi.
- Bekçilik alımları: Bekçi adaylarının sağlık kurulu muayenesinde elenmesi.
- Askerî alımlar: Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ), Kara/Deniz/Hava Harp Okulları, astsubay meslek yüksekokulları, uzman erbaş ve sözleşmeli er/subay/astsubay adaylarının sağlık kurulu tarafından “olamaz” raporu verilerek elenmesi veya göreve başladıktan sonra ilişiğinin kesilmesi.
Her üç alanda da dava sürecinin temeli aynıdır: sağlık kurulunun ölçtüğü Cobb açısının doğru ölçülüp ölçülmediği, ilgili yönetmelikteki sınırın doğru uygulanıp uygulanmadığı ve idari işlemin ölçülülük ilkesine uygun olup olmadığı mahkemece denetlenir.
Skolyoz Nasıl Ölçülür? Cobb Açısı
Skolyoz, normalde dikey bir hat izlemesi gereken omurganın sağa veya sola doğru eğrilmesi ya da şekil bozukluğuna uğramasıdır. Tüm meslek gruplarında ortak ölçüm yöntemi Cobb açısıdır: ayakta çekilen ön-arka (A/P) planlı omurga grafisinde, eğriliğin başladığı ve bittiği en uçtaki omurlar belirlenir ve bu iki omur arasındaki açı hesaplanır. Skolyoz davalarının neredeyse tamamında uyuşmazlığın kalbi, bu ölçümün doğruluğudur aynı hastadan farklı zamanlarda veya farklı hastanelerde alınan grafilerde birkaç derecelik farklar çıkması sık rastlanan bir durumdur ve bu fark, bir adayın mesleğe kabul edilip edilmeyeceğini doğrudan belirleyebilir.
Meslek Gruplarına Göre Skolyoz Sınırları
Skolyoz için kabul edilebilir üst sınır, başvurulan meslek grubuna ve tabi olunan yönetmeliğe göre değişir:
| Meslek / Statü | Yönetmelik | Sağlam Kabul Edilen Üst Sınır |
| POMEM / PAEM / PMYO / PÖH (polislik) | Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği | 10° dâhil |
| Bekçilik | Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği | 10° dâhil |
| MSÜ askerî öğrencisi (genel) | TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği m.63/A-1 | 5° dâhil |
| Hava Harp Okulu öğrenci adayı | TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği m.63/A-1 | 0° |
| MSÜ tıp/eczacılık/hemşirelik fakülteleri, Bando Astsubay MYO | TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği m.63/A-1 | 9° dâhil (10° hariç) |
| Dış kaynak subay/astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli er | TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği m.63/A-1 | 9° dâhil (10° hariç) |
Dikkat: Polislik ve bekçilikte sınırın askerî öğrencilere göre daha yüksek (10°) olması, bu mesleklerin fiziksel gereksinim profilinin farklı değerlendirilmesinden kaynaklanır. Aynı dereceye sahip bir aday, polislik başvurusunda sağlam kabul edilirken bir harp okulu başvurusunda elenebilir bu nedenle “kaç derece skolyoz elenme sebebidir” sorusunun tek bir cevabı yoktur, başvurulan statüye göre değerlendirilmelidir.
Polislik Alımlarında Skolyoz (POMEM, PAEM, PMYO, PÖH)
Polislik alımlarında sağlık şartları Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin Ek-3 Hastalıklar Listesi, 9. madde, A dilimi (f) bendinde düzenlenir: “0-10 derece arası (10 derece dâhil) skolyoz sağlam (A dilimi) kabul edilir.” 10 dereceyi aşan eğrilikler B dilimine girer ve bu durum adayın ön sağlık veya genel sağlık kurulu aşamasında elenmesine yol açar.
Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar:
- Değerlendirme yalnızca dereceye değil, eğriliğin fonksiyonel etkisine de bakılarak yapılır; ancak pratikte 10 derece eşiği belirleyici kabul edilmektedir.
- Skolyoz nedeniyle omurga ameliyatı geçirmiş olmak, eğrilik cerrahi ile düzeltilmiş olsa dahi polislik alımında kural olarak kesin engel sayılmaktadır.
- Farklı hastanelerden alınan raporlar arasında çelişki (örneğin bir hastane 8 derece, diğeri 12 derece ölçmüşse) sık karşılaşılan bir durumdur ve bu durumda hakem hastane süreci devreye girer (bkz. aşağıda).
- Emsal davalarda, hakem hastane veya mahkemece yaptırılan yeniden ölçümün ilk rapordan farklı (ve adayın lehine) çıkması sonucunda ilişik kesme işleminin iptal edildiği ve adayın öğrenciliğinin/görevinin devam ettiği örnekler bulunmaktadır; bu da ilk ölçümün itiraz edilmeden kabul edilmemesinin önemini göstermektedir.
Bekçilik Alımlarında Skolyoz
Bekçi adayları da aynı Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’ne tabidir; bu nedenle skolyoz sınırı polislik alımlarıyla aynıdır: 10 derece (dâhil) kadar sağlam kabul edilir. 10 derecenin üzerindeki eğrilikler elenme sebebidir. Bekçilik alımlarında sağlık değerlendirmesi de iki aşamalı yürür: önce basit kriterlerin arandığı bir ön sağlık kontrolü, ardından kazanan adaylar için tam teşekküllü hastanelerden alınan genel sağlık kurulu raporu. Yönetmelikte doğrudan karşılığı olmayan sınırda durumlarda, muayeneyi yapan hastane sağlık kurulu adayın hangi dilime gireceğine karar verir — bu takdir alanı, itiraz ve dava süreçlerinde önemli bir inceleme konusudur.
Askerî Alımlarda Skolyoz Dereceleri (TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Madde 63/A-1)
Askerî alanda temel düzenleme, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin Hastalıklar Listesi 63. maddesidir. Yönetmelikteki her hastalık A, B ve D dilimlerine ayrılır; B ve D dilimindeki hastalıklar askerî personel/öğrenci olmaya kesin engeldir. Skolyoz, 63. maddenin A dilimi, 1. alt maddesinde (“63/A-1”) düzenlenir ve bu maddeye 15/4/2020 tarihli ve 31100 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2413 sayılı, ardından 24/2/2023 tarihli ve 32114 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6861 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile açıklama eklenmiştir. Skolyozun B dilimine girdiği (yani kesin engel sayıldığı) üst sınırı aşan dereceler ise aynı maddenin 63/B fıkrasında düzenlenir.
Askerî statüye göre skolyoz sınırları farklıdır; aşağıdaki üç alt başlıkta ayrı ayrı ele alınmıştır.
MSÜ Skolyoz Dereceleri
Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) bünyesindeki askerî öğrenci adaylarında skolyoz sınırı, kabul edildiği program türüne göre değişir:
- MSÜ askerî öğrencisi (genel, Hava Harp Okulu hariç — Kara/Deniz Harp Okulları, ASEM, SUEM): 5° dâhil sağlam kabul edilir; 1-5 derece arasında sağlık raporuna “63/A-1” yazılsa da sağlık kurulu “Askerî Öğrenci Olur” kararı verebilir.
- Hava Harp Okulu: Havacılık fizyolojisi ve yüksek G kuvveti riski nedeniyle skolyoz derecesinin “0” olması şartı aranır — MSÜ bünyesindeki en katı eşik budur.
- MSÜ adına tıp, eczacılık, hemşirelik gibi fakülteler ve MSÜ Bando Astsubay Meslek Yüksekokulu: Görev şartlarının muharip nitelik taşımaması nedeniyle sınır 9° dâhil (10° hariç) olarak daha geniş tutulmuştur — polislik/bekçilik sınırına yakın bir eşiktir.
Uzman Erbaş Skolyoz Derecesi
Uzman erbaş adaylarında ve sözleşmeli erbaş/erlikten uzman erbaşlığa geçişte de aynı 63/A-1 maddesi uygulanır: skolyoz derecesi 9° dâhil (10° hariç) olduğu sürece sağlam kabul edilir. 10 derece ve üzeri skolyoz, uzman erbaş adaylığına veya uzman erbaşlığa geçişe engeldir. Uzman erbaş sağlık muayenelerinde skolyozun yanı sıra diskromatopsi (renk körlüğü) ve ruh sağlığı yönünden tam sağlam olma şartı da aranır; bu şartlardan herhangi birinin sağlanmaması ayrıca elenme sebebidir.
Muvazzaf ve Sözleşmeli Subay/Astsubaylarda Skolyoz Derecesi
Muvazzaf subaylık, muvazzaf astsubaylık, dış kaynaktan sözleşmeli subaylık ve sözleşmeli astsubaylık başvurularında da skolyoz sınırı 9° dâhil (10° hariç)’dir — aynı 63/A-1 maddesi kapsamındadır. Astsubaylığa veya uzman erbaşlıktan astsubaylığa geçişte ayrıca ruh sağlığı yönünden tam sağlam olma şartı aranır; sınıfının veya branşının görevini yapabilecek sağlık yeterliliğine sahip olanlara “Muvazzaf Astsubay Olur” kararlı sağlık kurulu raporu verilir.
“66/A-1 Maddesi” Skolyozla Karıştırılmamalı
İnternette bazı kaynaklarda “66/A-1 maddesi” ile skolyoz aynı konu gibi anılsa da, bu bir karışıklıktır. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin Hastalıklar Listesi’nde 66. madde, A dilimi, 1. alt maddesi (“66/A-1”) aslında düztabanlığı düzenler — “ayakların yürüyüşü güçleştirmeyecek derecede şekil bozuklukları ve kalkaneal yükseklik açısı 10 ila 19 derece (10 ve 19 dâhil) düztabanlıklar” sağlam kabul edilir. Skolyoz için doğru madde numarası, yukarıda açıklanan 63/A-1’dir. Sağlık raporunuzda veya dilekçenizde hangi maddenin yazılı olduğuna dikkat etmek, hem doğru hukuki dayanağı kurmak hem de itiraz/dava sürecinde yanlış maddeye atıf yapmamak açısından önemlidir.
Olumsuz Sağlık Raporuna İtiraz Süreci
Polislik, bekçilik ve askerî alımların hepsinde ortak bir mekanizma vardır: tek bir hastanenin raporu kesin değildir, çelişki hâlinde hakem hastane devreye girer.
- İlk itiraz: Olumsuz sağlık raporuna karşı, ilgili idari birim (polislik/bekçilikte il sağlık müdürlüğü, askerî alımlarda ilgili komutanlık/kurum) aracılığıyla kısa bir süre içinde (uygulamada genellikle birkaç iş günü) itiraz edilir. Bu süre oldukça kısadır ve kaçırılmaması kritik önem taşır.
- Farklı hastanede yeniden muayene: İtiraz üzerine aday, farklı bir hastanede tekrar muayene edilir ve skolyoz derecesi yeniden ölçülür.
- Çelişki hâlinde hakem hastane süreci: İlk rapor ile ikinci rapor çelişirse (biri sağlam, diğeri elenme yönünde ise), aday bir hakem hastaneye sevk edilir. Hakem hastanenin verdiği rapor kesindir ve idari süreç bakımından son sözü söyler.
- Hakem hastane de olumsuz karar verirse, idari itiraz yolu tükenmiş sayılır ve bir sonraki adım idari yargı yoludur.
İlişik Kesme Kararının Hukuki Niteliği
Sağlık raporuna dayalı eleme veya ilişik kesme kararı, bir idari işlemdir ve her idari işlem gibi yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bakımından yargısal denetime tabidir. Kararın dayanağı olan sağlık raporu eksik, çelişkili veya hatalı bir ölçüme dayanıyorsa, işlem “sebep” unsuru yönünden hukuka aykırı hâle gelebilir. İdare hukukunun genel ilkeleri uyarınca, sağlık gerekçesiyle verilen olumsuz kararlarda ölçülülük ilkesi — alınan önlemin amaçla orantılı olması — önemli bir denetim kriteridir; bu nedenle davalarda yalnızca ham ölçüm sonucu değil, ölçümün doğruluğu ve fonksiyonel etkisi birlikte değerlendirilir.
İptal Davası: Süre, Mahkeme, Yürütmenin Durdurulması
- Dava açma süresi: İdari itiraz yolu (yeniden muayene + hakem hastane) tükendikten sonra, en son verilen heyet/hakem hastane raporunun tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. Bu, hak düşürücü bir süredir.
- Yetkili mahkeme: Dava, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır.
- Yürütmenin durdurulması: Dava dilekçesiyle birlikte yürütmenin durdurulması talep edilerek, sürecin adayın eğitim veya göreve başlama hakkını daha az etkileyecek şekilde ilerlemesi sağlanabilir; mahkeme, açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar şartlarının birlikte gerçekleştiğine kanaat getirirse bu talebi kabul eder.
Bilirkişi İncelemesi Neden Belirleyicidir?
Dava sürecinde aday, mahkemenin belirlediği bir sağlık kuruluna sevk edilir ve skolyoz derecesi yeniden ölçtürülür. Bağımsız ortopedi uzmanlarından oluşan bilirkişi heyeti; Cobb açısı ölçümünün doğruluğunu, ölçüm koşullarını (pozisyon, cihaz kalibrasyonu gibi teknik unsurlar dâhil) ve skolyozun adayın fonksiyonel yeterliliğine gerçek etkisini inceler. Adayın fizik tedavi geçmişi, egzersiz raporları ve varsa önceki performans kayıtları da bu değerlendirmede dikkate alınabilir. Skolyoz davalarında bilirkişi raporunun, idari aşamadaki ilk ölçümden farklı (ve adayın lehine) bir sonuca ulaştığı, bunun üzerine mahkemenin ilişik kesme/eleme işlemini iptal ettiği örnekler görülmektedir bu da davanın seyrinde bilirkişi aşamasının neden bu kadar belirleyici olduğunu göstermektedir.
Tazminat Talep Edilebilir mi?
İlişik kesme veya eleme işleminin hukuka aykırı bulunması hâlinde, aday bu işlem nedeniyle uğradığı zararlar için iptal davasıyla birlikte veya ayrıca tam yargı davası açabilir. Bu kapsamda değerlendirilebilecek zarar kalemleri arasında eğitim veya göreve başlama sürecinin kesintiye uğramasından kaynaklanan kayıplar ve somut olarak ispatlanabilen diğer maddi zararlar yer alabilir; manevi tazminat talebi için ise idarenin ağır hizmet kusurunun ve kişilik haklarına yönelik somut bir zararın ortaya konması gerekir. Bu değerlendirme her olayda somut duruma göre yapılır. Detaylı bilgi için askeri avukat iletişim üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Skolyoz davası nedir, kimler açabilir?
Skolyoz davası, POMEM, PAEM, PMYO gibi polislik alımlarında, bekçilik alımlarında veya MSÜ/TSK gibi askerî alımlarda skolyoz gerekçesiyle elenen veya ilişiği kesilen adayların, bu idari işlemin iptali için açtığı davadır.
Polislikte ve bekçilikte skolyoz derecesi en fazla kaç olmalıdır?
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’ne göre POMEM, PAEM, PMYO, PÖH ve bekçilik alımlarında 10 dereceye (dâhil) kadar olan skolyoz sağlam kabul edilir; üzerindeki dereceler elenme sebebidir.
MSÜ’de skolyoz derecesi en fazla kaç olmalıdır?
Hava Harp Okulu hariç MSÜ askerî öğrenci adaylarında skolyoz derecesi en fazla 5° (dâhil) olmalıdır. Hava Harp Okulu’nda ise sınır 0 derecedir.
MSÜ’de tıp veya eczacılık fakültesine kabul edilen bir öğrenci için sınır da 5 derece mi?
Hayır. TSK adına tıp, eczacılık, hemşirelik gibi fakültelerde veya MSÜ Bando Astsubay Meslek Yüksekokulu’nda okuyacak öğrenciler için sınır, polislik/bekçilik sınırına yakın olarak 9° dâhil (10° hariç) tutulmuştur.
MSÜ’de tıp veya eczacılık fakültesine kabul edilen bir öğrenci için sınır da 5 derece mi?
Hayır. TSK adına tıp, eczacılık, hemşirelik gibi fakültelerde veya MSÜ Bando Astsubay Meslek Yüksekokulu’nda okuyacak öğrenciler için sınır, polislik/bekçilik sınırına yakın olarak 9° dâhil (10° hariç) tutulmuştur.
Uzman erbaş adaylarında skolyoz sınırı kaç derecedir?
Uzman erbaş adaylarında ve sözleşmeli erbaş/erlikten uzman erbaşlığa geçişte skolyoz derecesi 9° dâhil (10° hariç) olduğu sürece sağlam kabul edilir; 10 derece ve üzeri elenme sebebidir.
Muvazzaf veya sözleşmeli subay/astsubay olmak isteyenlerde skolyoz sınırı kaçtır?
Muvazzaf ve sözleşmeli subay/astsubay başvurularında da sınır 9° dâhil (10° hariç)’dir; aynı 63/A-1 maddesi kapsamında değerlendirilir.
“66/A-1 maddesi” skolyoz mudur?
Hayır, bu yaygın bir karışıklıktır. 66/A-1 maddesi düztabanlığı düzenler. Skolyoz için doğru madde numarası 63/A-1’dir.
Skolyoz nedeniyle omurga ameliyatı olmuş biri polis veya bekçi olabilir mi?
Uygulamada skolyoz nedeniyle geçirilmiş omurga ameliyatı, eğrilik cerrahi ile düzeltilmiş olsa dahi polislik ve bekçilik alımlarında kural olarak kesin engel sayılmaktadır.
Olumsuz sağlık raporuna nasıl itiraz edilir?
Önce ilgili idari birime kısa bir süre içinde itiraz edilir; aday farklı bir hastanede yeniden muayene edilir. Raporlar çelişirse aday hakem hastaneye sevk edilir; hakem hastanenin kararı kesindir.
İtiraz sonuçsuz kalırsa ne kadar sürede dava açılmalıdır?
En son verilen heyet/hakem hastane raporunun tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür.
Dava açmak eğitime veya göreve devam etme hakkı sağlar mı?
Dava açılması tek başına işlemin uygulanmasını durdurmaz; sürecin devamı için ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmesi ve bu talebin mahkemece kabul edilmesi gerekir.
Kaynakça
- Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği, Ek-3 Hastalıklar Listesi, madde 9, A dilimi (f) bendi
- Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, Hastalıklar Listesi madde 63/A-1
- 15/4/2020 tarihli ve 31100 sayılı Resmî Gazete, 2413 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (madde 63/A-1 açıklama eki)
- 24/2/2023 tarihli ve 32114 sayılı Resmî Gazete, 6861 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (madde 63/A-1 güncel hâli)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (dava açma süresi ve yürütmenin durdurulması esasları)
Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Skolyoz derecesi değerlendirmesi ve buna bağlı idari/adli süreçler, kişinin somut sağlık raporuna ve başvurduğu meslek/statüye (polislik, bekçilik, MSÜ genel, MSÜ tıp/eczacılık/bando, Hava Harp Okulu vb.) göre önemli ölçüde farklılaşabilir. Süreç veya dava ile ilgili değerlendirme için bir hukuk bürosuna danışmanız önerilir.
Bu içeriğin yazarı ve hukuki denetleyicisi
Kurucu Avukat · Reform Hukuk Bürosu
- Ankara 2 No'lu Barosu
- Sicil No: 3148
- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
- Yenimahalle / Ankara
Av. Gökhan YILMAZ , Reform Hukuk Bürosu'nun kurucu avukatıdır. Ankara 2 No'lu Barosuna 3148 sicil numarasıyla kayıtlı olup askerî hukuk, idare hukuku, yükseköğretim hukuku ve ceza hukuku alanlarında çalışmaktadır.
Uzmanlık alanları
- Askerî Hukuk
- İdare Hukuku
- Yükseköğretim Hukuku
- Ceza Hukuku
