Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde görev yapan uzman onbaşıların kariyer sürecinde en önemli aşamalardan biridir. Özellikle uzman çavuşluğa terfi etmek isteyen personel açısından onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş sürecinin hukuki dayanaklarının doğru bilinmesi büyük önem taşır. Bu süreç 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve Uzman Erbaş Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, şartları taşıyan personelin terfi işlemlerinin geciktirilmesi veya yapılmamasıdır. Bu nedenle onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş süreci yalnızca idari bir işlem değil, aynı zamanda yargı denetimine açık bir hukuki süreçtir.
Onbaşılıktan Uzman Erbaşlığa Geçiş Şartları Nelerdir?
Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş için:
-
En az 1 yıl hizmet süresi tamamlanmalıdır.
-
Personel terfi için istekli olmalıdır.
-
Görevde başarı sicil belgesi ile tespit edilmelidir.
-
Uzman çavuş olabileceğine dair olumlu kanaat bulunmalıdır.
Şartları sağlayan personel, yetkili makam tarafından uzman çavuşluğa terfi ettirilir. Terfi işlemi yapılmazsa idare mahkemesinde dava açılabilir.
3269 Sayılı Kanuna Göre Onbaşılıktan Uzman Erbaşlığa Geçiş
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 9. maddesi, geçiş için temel çerçeveyi çizmektedir. İlgili hükme göre:
En az bir yıl hizmet ettikten sonra görevde başarılı olan uzman onbaşılar, yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirtilecek esaslara göre uzman çavuşluğa terfi ettirilirler.
Bu düzenleme, onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş için iki ana şart öngörmektedir:
-
En az bir yıl fiili hizmet süresi
-
Görevde başarı
Burada görevde başarı kavramı, sicil belgesi ve performans değerlendirmeleri ile somutlaştırılmaktadır.
Uzman Erbaş Yönetmeliğine Göre Terfi Şartları
Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş süreci, Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin 11. maddesinde daha ayrıntılı düzenlenmiştir. Buna göre:
-
Bir yıllık hizmet süresi tamamlanmış olmalıdır.
-
Personel terfi için istekli olmalıdır.
-
Görevdeki başarı sicil belgesi ile tespit edilmelidir.
-
Uzman çavuş olabileceğine dair olumlu kanaat bulunmalıdır.
Terfi işlemi, sözleşme yapmaya yetkili makamlar tarafından gerçekleştirilir. Tugay, tümen, kolordu, kuvvet komutanlıkları ve ilgili personel başkanlıkları bu süreçte yetkilidir.
Bu noktada geçiş sürecinin belirli hiyerarşik makamlar tarafından yürütülen idari bir işlem olduğu unutulmamalıdır.
Onbaşılıktan Uzman Erbaşlığa Geçiş Otomatik midir?
Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş süreci kendiliğinden gerçekleşmez. Bir yıl dolduğunda terfi otomatik yapılmaz. Personelin:
-
Başvuruda bulunması
-
Sicilinin olumlu olması
-
Hakkında uzman çavuş olabilir kanaati bulunması
gerekmektedir.
Ancak idarenin takdir yetkisi sınırsız değildir. Takdir yetkisi keyfi şekilde kullanılamaz. Şartları taşıyan bir personelin terfi ettirilmemesi durumunda işlemin hukuka uygunluğu yargı denetimine tabi tutulabilir.
Terfi Edilmezse Ne Yapılmalıdır?
Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş talebinin reddedilmesi veya başvuruya cevap verilmemesi halinde izlenecek hukuki yol şudur:
-
Öncelikle görev yapılan birliğe yazılı başvuru yapılmalıdır.
-
30 gün içinde cevap verilmezse talep zımnen reddedilmiş sayılır.
-
Ret işlemi üzerine idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Bu tür davalarda genellikle şu hususlar incelenir:
-
Sicil değerlendirmesinin objektifliği
-
Eşitlik ilkesine aykırılık
-
Takdir yetkisinin sınırlarının aşılması
-
Gerekçe eksikliği
Dolayısıyla onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş süreci yalnızca bir terfi meselesi değil, aynı zamanda hukuki bir hak arama sürecidir.
Sicil ve Olumlu Kanaat Değerlendirmesi
Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş aşamasında en kritik unsurlardan biri sicil belgesidir. Sicil değerlendirmesi:
-
Somut verilere dayanmalı
-
Objektif kriterlerle yapılmalı
-
Keyfi kanaat içermemelidir
Olumlu sicile rağmen terfi yapılmaması durumunda işlem hukuka aykırı hale gelebilir.
Sonuç
Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş, kanun ve yönetmelikle düzenlenmiş bir kariyer ilerleme sürecidir. En az bir yıl hizmet eden ve görevde başarılı olan onbaşıların terfi süreci hukuka uygun şekilde yürütülmelidir.
Terfi işleminin yapılmaması halinde idari yargı yolu açıktır. Sürelerin kaçırılmaması ve hukuki değerlendirme yapılması hak kaybını önlemek açısından önemlidir.
SIK SORULAN SORULAR
Geçiş otomatik midir?
Hayır. Bir yıl dolduğunda terfi kendiliğinden gerçekleşmez. Sicil, başarı ve olumlu kanaat şarttır.
Uzman çavuşluğa terfi edilmezse dava açılabilir mi?
Evet. Terfi işlemi idari işlem niteliğindedir. Ret veya zımni ret halinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Sicil olumsuz verilirse ne yapılabilir?
Sicil işlemi de ayrı bir idari işlem olduğundan, hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa yargı yoluna başvurulabilir.
Terfi başvurusuna cevap verilmezse ne olur?
30 gün içinde cevap verilmezse talep zımnen reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi başlar.
Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçişte takdir yetkisi sınırsız mı?
Hayır. Takdir yetkisi keyfi kullanılamaz ve yargı denetimine tabidir.
Hukuki Destek – Yenimahalle / Ankara
Onbaşılıktan uzman erbaşlığa geçiş sürecinde terfi işleminin hukuka aykırı olduğunu düşünen askeri personel, idare mahkemesinde dava açabilir. Ankara’da görev yapan personel açısından yetkili mahkeme, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Ankara ve Yenimahalle bölgesinde askeri hukuk ve idare hukuku alanında profesyonel destek alınması, dava sürecinin doğru yürütülmesi açısından önemlidir.
