Özellikle vatandaşların en çok merak ettiği sorulardan biri de “eve haciz gelir mi?” olmaktadır. Çünkü ev, insanların en temel yaşam alanı ve barınma hakkı ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle eve haciz konusundaki yasal düzenlemeler, hem borçluların mağduriyetini önlemeyi hem de alacaklıların haklarını güvence altına almayı hedefler. Bu yazıda haczin ne olduğu, yeni yasaya göre eve haciz uygulamasının nasıl işlediği ve konutta haczin hangi şartlarda mümkün olduğu gibi sorulara kapsamlı yanıtlar bulacaksınız.
Haciz Nedir?
Haciz, borcunu ödemeyen kişinin mal varlığına devlet eliyle el konulmasıdır. İcra daireleri aracılığıyla yapılan bu işlem, alacaklının hakkını güvence altına almak amacıyla gerçekleştirilir. Haczin temel özellikleri şunlardır:
- Yasal Dayanak: Haciz işlemleri İcra ve İflas Kanunu kapsamında yapılır.
- Amacı: Alacaklının alacağını tahsil etmesi için borçlunun malvarlığına yöneliktir.
- Kapsamı: Haciz, maaştan taşınmazlara, araçlardan banka hesaplarına kadar uzanabilir.
Kısacası, haciz borcunu ödemeyen kişi üzerinde bir “mecburi ödeme baskısı” yaratan hukuki bir süreçtir.
Haciz İsteminin Şartları
İcra takibinde haciz sürecinin başlayabilmesi için öncelikle yetkili icra dairesinde alacaklı veya vekili aracılığı ile takip talebi ile beraber icra takibinin başlatılması gerekmektedir.
Takip talebiyle birlikte icra takibi başlatıldıktan sonra icra dairesi tarafından 3 gün içerisinde ödeme emri düzenlenerek takip talebinde borçlu olarak görülen kişinin takip talebinde belirtilen adresine ödeme emri gönderilir.
Söz konusu ödeme emrinde borcun 7 gün içinde ödenmesi gerektiği veya eğer borca itiraz varsa da aynı süre içerinde itiraz edilmesi gerektiği bildirilir. Söz konusu süreler ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği süreden itibaren başlar. Eğer bu süreler içerinde borç ödenmez veya itiraz edilmezse takip kesinleşir. İşte takip kesinleştikten sonra alacaklı veya vekili tarafından haciz talebi ile icra dairesine başvuru yapılabilir.
Haciz uygulaması, icra dairesi tarafından kendiliğinden yapılmaz. Bunun için mutlaka alacaklının istemi gereklidir. Alacaklı, icra dairesine yazılı olarak veya tutanağa geçirilmek suretiyle sözlü olarak haciz talebinde bulunabilir. Ancak bu istemin geçerli sayılabilmesi için, ödeme emrinde adı geçen borçluya veya onun külli halefine karşı, yetkili icra dairesinde ve koşulsuz şekilde yapılması gerekir.
Ayrıca, alacaklı haciz talebinde bulunurken haciz giderlerini de ödemelidir. Yani masraflar karşılanmadan haciz işlemi başlatılamaz.
Yeni Yasaya Göre Eve Haciz Gelir mi?
Eve haciz, genellikle alacaklıların son çare olarak başvurduğu bir yöntemdir. Borçlunun borcunu karşılamaya yetecek başka bir malvarlığı veya gelir kaynağı bulunamadığında eve haciz gündeme gelir. Ancak son yıllarda yapılan yasal değişikliklerle birlikte bu uygulama oldukça sınırlandırılmıştır.
📌 05.04.2023 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanan “İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile İcra ve İflas Kanunu’na “Konutta Haciz” başlıklı yeni bir madde eklenmiştir. Bu düzenleme ile hakim kararı olmadan konutta haciz yapılması yasaklanmıştır.
Yeni düzenlemeye göre:
- İcra müdürü, haciz yapılması istenen yerin konut olduğunu tespit ederse haciz kararı veremez; bu kararı derhal icra mahkemesinin onayına sunar.
- Mahkeme, dosyanın kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç 3 gün içinde dosya üzerinden inceleme yapar.
- İnceleme sonucunda gerçekten konut olduğuna kanaat getirirse, konutta haciz yapılmasına kesin olarak onay verir. Bu karar icra dairesine bildirildikten sonra haciz işlemi yapılabilir.
- Eğer incelemede, haciz yapılması istenen yerin konut olmadığı anlaşılırsa, mahkeme haciz kararını kesin olarak kaldırır. Bu durumda icra müdürü mevcut haciz talebini yeniden değerlendirir.
Bu değişiklik ile birlikte artık borçlular, icra memurlarının doğrudan evlerine gelerek haciz yapmalarından korunmuşlardır. Hakim onayı olmadan eve haciz uygulanamaz.
Yeni Yasaya Göre Eve Haciz Hangi Şartlarda Gelir?
Eve haciz gelmesi için öncelikle takibin kesinleşmiş olması gerekir. Borçluya gönderilen ödeme emrinde belirtilen süre dolduğunda, alacaklı artık haciz talebinde bulunma hakkını elde eder.
Haciz sürecinde icra dairesi kendiliğinden işlem yapmaz. Yani borçlunun evine ya da mallarına doğrudan el konulması mümkün değildir. Bunun için mutlaka alacaklının açık talebi gerekir. Alacaklı, icra dairesine yazılı veya tutanağa geçirilecek şekilde sözlü olarak başvurarak haciz talebinde bulunmalıdır. Bu talep, hiçbir koşula bağlanmadan, yetkili icra dairesine ve doğrudan borçluya veya onun külli halefine karşı yapılmalıdır.
Bir diğer önemli husus da giderlerin ödenmesidir. Haciz işlemi devlet eliyle yürütüldüğünden, bu sürecin belirli masrafları vardır. Alacaklı, haciz talebinde bulunduğunda bu masrafları karşılamakla yükümlüdür. Giderler ödenmeden icra dairesi işlem başlatmaz.
Kısacası eve haciz gelmesi;
- Takibin kesinleşmesi,
- Alacaklının açık ve koşulsuz istemde bulunması,
- Haciz giderlerinin ödenmesi,
- Ve yasal süre içerisinde başvurunun yapılması şartlarına bağlıdır.
Bu şartlar yerine getirildiğinde icra dairesi eve haciz kararı alabilir. Ancak unutulmamalıdır ki yeni düzenlemelerle birlikte evdeki zorunlu yaşam eşyaları haczedilemeyeceğinden, yalnızca lüks ve borcun tahsilini sağlayacak nitelikteki mallar haciz kapsamına girmektedir.
Eve Haciz Gelmeden Haber Verilir mi?
Genel kanının aksine, eve haciz gelmeden mutlaka önceden haber verileceği düşüncesi doğru değildir. Alacaklının haciz talebi üzerine icra dairesi, genellikle 3 gün içinde haciz işlemlerine başlar. Bu aşamada icra müdürlüğü borçluya ayrıca bir bildirimde bulunmak zorunda değildir.
Borçluya yapılan asıl bildirim, icra sürecinin başında gönderilen ödeme emri tebligatıdır. Bu tebligatta borcun ödenmesi için yasal süre (genellikle 7 gün) tanınır. Borç ödenmez veya itiraz edilmezse takip kesinleşir ve alacaklı haciz talebinde bulunabilir. Bu noktadan sonra haciz için ayrıca “eve geleceğiz” şeklinde bir uyarı yapılmaz.
Özetle:
- Borçluya hacizden önce doğrudan “haber verilmesi” zorunlu değildir.
- Asıl bildirim, ödeme emri tebligatı ile yapılır.
- Eğer borçlu ödemez veya itiraz etmezse, haciz talebi üzerine eve veya işyerine doğrudan haciz yapılabilir.
Ancak bazı özel durumlarda, özellikle mal kaçırma şüphesi varsa, haciz işlemleri daha da hızlı uygulanabilir. Bu da borçlunun eve haciz memurlarının geldiğini ancak kapı çaldığında öğrenmesine yol açabilir.
Evde Haczedilemeyen Mallar ve Haklar
Yeni yasa ile birlikte borçlunun temel yaşam hakkını korumak amacıyla bazı eşyaların haczi yasaklanmıştır. Haczedilemeyen mallar şunlardır:
- Her borçlunun, borcu olsa bile insanca yaşama hakkı vardır. Bu nedenle İcra ve İflas Kanunu’nda bazı malların kesinlikle haczedilemeyeceği düzenlenmiştir. İşte İİk 82. maddesi uyarınca haczedilemeyen mallar ve haklar:
- Ekonomik faaliyeti daha çok bedensel çalışmaya dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşyalar (örneğin bir terzinin dikiş makinesi, bir yazılımcının bilgisayarı) haczedilemez.
- Para, altın, gümüş, antika gibi değerli eşyalar hariç olmak üzere; borçlu ve ailesinin kişisel eşyaları ile evin ortak kullanımına hizmet eden eşyalar (buzdolabı, fırın, çamaşır makinesi, yatak vb.) haczedilemez.
- Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi, çift hayvanları, nakil vasıtaları ve ziraat aletleri haczedilemez. Borçlu çiftçi değilse, mesleği için gerekli araçlar ve kitapları korunur.
- Borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli olan bir süt veren inek veya manda ya da üç keçi veya koyun ve bunların üç aylık yiyecek ve yataklıkları haczedilemez.
- Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ile çiftçi ise gelecek mahsul için gerekli olan tohumluk haczedilemez.
- Bağ, bahçe veya sebze yetiştiriciliği yapan borçlunun geçimi için zorunlu olan alanlar ve bu işler için gerekli araçlar haczedilemez.
Eve Haciz Gelmesini Engellemek İçin Neler Yapılır?
Borçlular eve haciz gelmesini engellemek için şu yöntemleri kullanabilir:
Borcu Yapılandırmak: Banka veya alacaklı ile anlaşarak borcu taksitlendirmek.
İtiraz Hakkı: İcra tebligatına yasal süre içinde itiraz ederek süreci durdurmak.
Avukat Desteği: Hukuki yollardan haciz kararına itiraz etmek veya yasal hakları savunmak.
Bu yöntemler, borçlunun evine haciz gelmesini büyük ölçüde önleyebilir.
İcra Memurları Eve Zorla Girebilir mi?
Borçluya ait adres icra dairesi kayıtlarında bulunuyorsa, icra müdürlüğü haciz memurlarını o adrese yönlendirebilir. Haciz memurları, gerektiğinde polis eşliğinde eve girebilir. Bu işlem için önceden ayrıca bir mahkeme izni alınmasına gerek yoktur; çünkü haciz işlemleri zaten kanunla düzenlenmiş ve icra dairesinin yetkisi kapsamına giren bir uygulamadır.
Borçlu kapıyı açmazsa , haciz memurları çilingir vasıtasıyla kapıyı açtırabilir. Bu durumda mutlaka polis hazır bulunur ve yapılan işlem tutanak altına alınır.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus şudur: Memurlar eve girdiklerinde yalnızca borçluya ait ve haczedilebilir eşyaları tespit ederler. Evdeki diğer kişilere ait olduğu belgelenen mallar haczedilemez. Ayrıca temel yaşam eşyalarına da dokunulmaz.
Kısacası, icra memurlarının eve zorla girme yetkisi vardır; fakat bu yetki keyfi olarak değil, kanun ve usule uygun şekilde kullanılmaktadır.
Hacizde evde kimse yoksa ne olur?
Normal şartlarda, evde kimse yoksa icra memurları kapıyı kendiliğinden zorla açamaz. Haciz işleminin yapılabilmesi için borçlunun, ailesinden birinin veya vekilinin evde bulunması gerekir. Bu kural, borçlunun konut dokunulmazlığını korumak amacıyla getirilmiştir.
Ancak bazı istisnai durumlar vardır. Eğer borçlunun özellikle saklandığına ya da haciz işleminden kaçmaya çalıştığına dair kuvvetli şüphe bulunursa, icra memurları hâkimden izin talep edebilir. Hakim kararıyla birlikte, polis ve çilingir eşliğinde kapı zorla açılabilir. Bu durumda yapılan her işlem tutanak altına alınır ve süreç tamamen hukuki çerçevede yürütülür.
Dolayısıyla, her ne kadar icra memurlarının eve girme yetkisi bulunsa da, bu yetki sınırsız değildir. Borçlunun haklarını ihlal etmemek için kanunla belirlenen usuller izlenmek zorundadır.
Eve Haciz Gelmesi İçin Borcun Ne Kadar Olması Gerekir?
Eve haciz gelmesi için kanunda belirlenmiş herhangi bir alt sınır yoktur. Yani borcun tutarı 1.000 TL de olabilir, 100.000 TL de olabilir; alacaklı isterse icra takibi başlatabilir. Önemli olan nokta, borcun ödenmemiş olması ve bu durumun resmi olarak belgelenmesidir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus şudur: Haciz işlemleri masraflı ve zahmetli bir süreçtir. Dolayısıyla alacaklılar genellikle çok küçük borçlar için eve haciz yoluna gitmezler. Daha pratik olarak borçlunun maaşına, banka hesaplarına veya taşınmazlarına haciz konulması tercih edilir. Eve haciz ise daha çok, borçlu başka bir gelir veya malvarlığı göstermiyorsa devreye girer.
Kısacası:
- Borcun belirli bir miktarı yoktur, küçük veya büyük her borç için haciz işlemi yapılabilir.
- Ancak uygulamada genellikle daha yüksek borçlarda eve haciz yoluna başvurulur.
- Borcun kesinleşmiş olması ve ödeme emrine rağmen ödenmemesi, eve haciz için en temel şarttır.
Eve Haciz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ev Haczi Nedir ?
Borçlunun borcunu ödememesi halinde alacaklının yasal süreç başlatarak borç tahsili için borçlunun evindeki taşınabilir mallara el koymasıdır.
Ev Haczi Kaldırıldı mı?
Son yıllarda yapılan yasal değişikliklerle birlikte konutta haciz uygulamasında önemli sınırlamalar getirildi. 05.04.2023 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” kapsamında, İcra ve İflas Kanunu’na “Konutta Haciz” başlıklı yeni bir madde eklendi.
Bu düzenlemeye göre, hakim kararı olmaksızın borçlunun konutunda haciz işlemi yapılamaz. Yani artık icra memurları ve alacaklı yalnızca icra dairesinin kararıyla eve gidip haciz yapamaz; öncelikle hâkim onayı gereklidir. Bu değişiklik, borçluların en temel haklarından biri olan konut dokunulmazlığını güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Dolayısıyla, ev haczi tamamen kaldırılmamış, fakat hakim onayına bağlı hale getirilerek ciddi ölçüde sınırlandırılmıştır. Bu da uygulamada “konutta haciz fiilen kaldırıldı” şeklinde yorumlansa da, hukuken doğru ifade “hakim kararı olmadan konut haczi yapılamaz” şeklindedir.
İcralık Olan Kişinin Ailesi Aranır mı?
İcra takibi yalnızca borçlunun kendisine yöneliktir. Dolayısıyla borçlunun ailesi, anne–baba, eş veya kardeşleri bu süreçten doğrudan sorumlu tutulamaz. Yasal olarak icra dairesi yalnızca borçlu ile muhatap olur.
Buna rağmen bazı durumlarda yasal olmayan yollarla alacaklı firmaların veya tahsilat şirketlerinin borçlunun yakınlarını aradığı görülebilmektedir. Ancak bu tür uygulamalar kesinlikle hukuka aykırıdır. İcra borcu nedeniyle borçlunun yakınlarının aranması, borç hakkında bilgi verilmesi veya aile bireylerine baskı yapılması suç teşkil eder.
Bu tür bir durumla karşılaşıldığında, ilgili kişiler savcılığa şikâyette bulunabilir. Fiili işleyenler hakkında cezai soruşturma açılabilir.
Oğlunun Banka Borcu Nedeniyle Babaya Haciz Gelir mi?
Türk hukuk sisteminde herkes yalnızca kendi borçlarından şahsen sorumludur. Yani bir kişinin borcu, ailesine veya yakınlarına doğrudan yüklenemez. Dolayısıyla oğlunun banka borcu nedeniyle babanın mallarına haciz konulamaz.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur:
- Eğer baba, oğlunun borcuna kefil olmuşsa veya ortak borç altına girmişse, bu durumda haciz babanın malvarlığına da yöneltilebilir.
- Ancak böyle bir durum yoksa, sadece oğul borçtan sorumlu olur ve icra takibi onun malvarlığına karşı yürütülür.
Borçluyu Sürekli Aramak Suç mu?
Borçluya borcun hatırlatılması amacıyla makul ölçüde iletişim kurulabilir. Ancak borçluya yönelik ısrarlı ve rahatsız edici aramalar hukuka aykırıdır. Bu tür davranışlar hem Borçlar Kanunu’na hem de Türk Ceza Kanunu’na (TCK) aykırılık teşkil edebilir.
Eve haciz ne zaman gelir?
Borcun ödenmemesi üzerine ödeme emri gönderildikten ve yasal süreç tamamlandıktan sonra gelir. Bunun için icra dosyasında haciz talebi bulunması gerekir.
Eve haciz geldiğinde hangi eşyalar haczedilemez?
Temel yaşam gereçleri (yatak, buzdolabı, fırın vb.), kişisel eşyalar ve mesleki araçlar haczedilemez.
Eve haciz geldiğinde ne yapılmalı?
Haciz memurları geldiğinde sürece uygun davranılmalı, haczedilebilecek ve haczedilemeyecek eşyalar bilinmelidir. Borç ödenirse haciz durur.
Eve haciz gelmesi ne kadar sürer?
Ödeme emri gönderildikten sonra itiraz edilmezse veya borç ödenmezse dosya kesinleşir ve haciz başlar.
Hangi durumda eve haciz gelmez?
Borç ödeme emrine süresi içinde itiraz edilirse haciz işlemi durur. İtiraz kabul edilirse eve haciz gelmez.
Eve haciz geldikten sonra ödeme yapılırsa ne olur?
Borç ödenirse haciz durur ve haczedilen eşyalar geri alınabilir. Ancak satış süreci tamamlanmadan ödeme yapılmalıdır.
İcra memurları evde nereye bakar?
Evin her yerini inceleyebilirler, ancak yalnızca haczedilebilir eşyaları tespit ederler.
İcra memurları eve zorla girebilir mi?
Borçlu kapıyı açmazsa polis ve çilingir yardımıyla eve girilebilir.
Eve haciz geldiğinde evdeki diğer kişilerin eşyaları haczedilir mi?
Hayır. Sadece borçluya ait olduğu ispatlanan eşyalar haczedilebilir. Diğer kişilere ait faturalar sunulmalıdır.
Kira borcu nedeniyle eve haciz gelir mi?
Evet, kira borcu nedeniyle de haciz uygulanabilir.
Eşimin borcu yüzünden benim eşyalarım haczedilir mi?
Hayır, sizin kişisel eşyalarınız haczedilemez. Ancak ortak kullanılan eşyalar haczedilebilir.
Borcumu ödersem haciz kaydı silinir mi?
Evet, borcun tamamen ödenmesiyle haciz kaydı kaldırılır.
Eve haciz geldikten sonra borç taksitlendirilebilir mi?
Evet, alacaklıyla anlaşarak borcun taksitlendirilmesi mümkündür.
Elektronik eşyalar haczedilir mi?
İkinci televizyon, bilgisayar, tablet, oyun konsolu gibi eşyalar haczedilebilir.
Çocuklara ait eşyalar haczedilir mi?
Hayır, çocukların kişisel eşyaları haczedilemez.
SIRADAKİ MAKALEMİZ :
