Uzman erbaş kanunu değişikliği; AK Parti milletvekillerinin imzasıyla 5 Haziran 2026 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunulan ve 17 maddeden oluşan ‘Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ ile hayata geçirilmek istenmektedir. Teklif; sözleşmeli erbaş ve erlerin 7 hizmet yılı sonunda kamuda istihdamını kolaylaştırmaktan, şehit yakınlarının uzman erbaş başvurusuna açılmasına, uzman erbaş sicil sisteminin kanun güvencesine kavuşturulmasına, tabip ve diş hekimi subaylar için AYM kararı doğrultusunda yeniden düzenleme yapılmasına ve terör iltisak davalarında göreve iadenin ancak kararın kesinleşmesiyle gerçekleşeceğine kadar geniş bir yelpazede önemli değişiklikler getirmektedir.
1-Kanun Teklifi Nedir? — Genel Çerçeve ve Esas No
‘Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’; AK Parti’li milletvekilleri tarafından hazırlanmış ve 5 Haziran 2026 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunulmuştur. Teklif Esas No 2/3705 ile kayıt altına alınmış olup esas komisyon olarak Milli Savunma Komisyonu’na, tali komisyon olarak İçişleri ile Plan ve Bütçe Komisyonlarına havale edilmiştir.
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler’in teklife ilişkin basın toplantısında aktardığı üzere; teklifin temel hedefleri TSK personelinin özlük haklarını iyileştirmek, kurumsal işleyişteki yasal boşlukları gidermek ve milli güvenlik alanındaki eksiklikleri tamamlamaktır.
| Bilgi | Detay |
| Teklif adı | Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi |
| Esas No | 2/3705 |
| TBMM’ye sunum tarihi | 5 Haziran 2026 |
| Madde sayısı | 17 madde |
| Esas komisyon | Milli Savunma Komisyonu |
| Tali komisyon | İçişleri; Plan ve Bütçe |
| Durum | Komisyon aşamasında — henüz yasalaşmadı |
2. Madde Madde Değişiklikler — 17 Maddenin Özeti
Teklifin ilgili mevzuata göre düzenlediği değişiklikler aşağıda özetlenmektedir. Detaylı analiz sonraki bölümlerde yer almaktadır.
| Madde | Değiştirilen Kanun | Konu |
| 1 | 1219 sayılı Kanun m.28 | Tabip subay — AYM kararı sonrası orantılı meslek yasağı |
| 2 | 1219 sayılı Kanun m.45 | Diş hekimi subay — AYM kararı sonrası orantılı meslek yasağı |
| 3 | 6245 sayılı Harcırah Kanunu m.15 | Denizaltı personeline konaklama gideri |
| 4 | 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu m.100 | Vardiya yatakhaneleri ve gazi uyum evlerinin askeri mahal sayılması |
| 5 | 926 sayılı TSK Personel Kanunu m.50 | Ayrılan subayların muvazzaf olarak yeniden alınamaması |
| 6 | 926 sayılı Kanun Geçici m.43 | Ek ders ücreti süresinin 2029-2030’a uzatılması |
| 7 | 2577 sayılı İYUK m.28 | Terör iltisak davalarında göreve iadenin kesinleşme koşuluna bağlanması |
| 8 | 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu | 1956 öncesi fiili tahsisler için geçici düzenleme |
| 9 | 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu m.4 | Şehit yakınları ve askerlik muafiyeti olanların başvuru hakkı |
| 10 | 3269 sayılı Kanun — yeni m.8/A | Uzman erbaş sicil sistemi — yasal çerçeve |
| 11 | 3269 sayılı Kanun m.15 | Astsubaylığa geçiş için sicil %90 şartının kanuna eklenmesi |
| 12 | 3269 sayılı Kanun m.19 | AYM iptal kararı sonrası yönetmelik maddesinin yeniden düzenlenmesi |
| 13 | 4749 sayılı Kanun m.9 | Savunma amaçlı hibe hesaplarının yönetimi — bakan yetkisi |
| 14 | 6191 sayılı Kanun Ek m.1 | 7 yıl dolduran sözleşmeli er/erbaş kamuda istihdam — detaylı düzenleme |
| 15 | 6191 sayılı Kanun Ek m.5 | Statü geçişine ilişkin sınavların usul ve esasları |
| 16 | — | Yürürlük |
| 17 | — | Yürütme |
3. Sözleşmeli Er Kamuda İstihdam — En Kritik Değişiklik
Teklifin 14. maddesi; 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun Ek 1. maddesini baştan aşağı yeniden düzenlemiş ve mevcut sistemin en temel eksikliğini — kurumlardan yeterli atama talebi gelmemesi — çözmek için köklü bir mekanizma getirmiştir.
Mevcut Sorun
Halihazırda 7 hizmet yılını dolduran sözleşmeli erbaş ve erler kamuda istihdam için başvurabilmekteydi; ancak kurumlardan yeterli sayıda atama talebi gelmediğinden sistem işlevsiz kalmış, personel görev sürelerini tamamlamadan ayrılmaktaydı.
Yeni Düzenleme — Zorunlu %10 Kontenjan
- Kamu kurum ve kuruluşları; infaz ve koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri, şoför ve destek personeli unvanlarında o yıl yapacakları alımlarda toplam kontenjanın %10’unu bu madde kapsamında ayırmak ZORUNDADIR.
- Başvurular her yıl alınacak; atama için tek başına hak teşkil etmeyecek.
- Yerleştirme Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 1 Mart’a kadar kura yöntemiyle yapılacak; kontenjanın 4 katı aday belirlenerek sözlü sınava çağrılacak.
- Başvuru tarihi itibarıyla 41 yaşını doldurmamış olmak koşulu aranacak.
- Sözleşmeli er/erbaş döneminde geçen hizmet süreleri kamuda kademe ve derece hesabına sayılacak: her yıl için 1 kademe ilerlemesi, her 3 yıl için 1 derece yükselmesi.
4-Şehit Yakınları ve Askerlik Muafiyeti Olanlar Uzman Erbaş Olabilecek
Teklifin 9. maddesi; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu‘nun 4. maddesindeki başvuru koşulunu köklü biçimde değiştirmektedir.
Mevcut Düzenleme
Hâlihazırda uzman erbaş başvurusu için muvazzaflık hizmetini yapmış olmak ve terhis üzerinden 5 yıldan fazla süre geçmemiş olmak şartı aranmaktaydı. 7179 sayılı Askeralma Kanunu‘nun kısalan askerlik süresiyle bu şart zaten gevşemiş; müracaat tarihinde 27 yaşını bitirmemiş olmak yeterli sayılmıştı.
Yeni Düzenleme
Teklif; 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 42. maddesi kapsamında — başta şehit ve gazi yakınları olmak üzere — askerlik hizmetinden yasal olarak muaf tutulan kişilerin de uzman erbaşlık için başvurabilmesinin önünü açmaktadır. Bu düzenleme; askerlik yapma imkânı olmayan ama orduya katılmak isteyen şehit ve gazi yakınlarına önemli bir kariyer kapısı aralamaktadır.
5. Uzman Erbaş Sicil Sistemi Kanunlaşıyor
Teklifin 10. ve 11. maddeleri; Anayasa Mahkemesi‘nin 8 Ekim 2025 tarihli kararıyla iptal ettiği 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 19. maddesi doğrultusunda sicil sistemini kanun düzeyinde güvence altına almaktadır.
AYM kararında; uzman erbaşlara sicil verilmesine ilişkin detayların kanunda belirlenmediği, bu boşluğun kanunilik ilkesini ihlal ettiği belirtilmişti. Yeni düzenlemede asgari unsurlar şöyle belirlenmektedir:
| Sicil Kuralı | Detay |
| Sicil yılı | Her yıl 2 Mayıs’tan ertesi yılın 2 Mayıs’ına kadar |
| İlk sicil | Göreve başlamayı izleyen ilk 2 Mayıs’ta (ancak görevden itibaren 3 aydan önce değil) |
| Sicil tam notu | 100 |
| Olumlu sicil eşiği | Tam notun %60 ve üzeri |
| Astsubaylığa geçiş için sicil | En az 4 yıl sicil almış + not ortalaması tam notun %90 ve üzeri |
| Sicil üstleri | Yönetmelikle belirlenir |
6. Ayrılan Subaylar Muvazzaf Olarak Yeniden Alınamayacak
Teklifin 5. maddesi; 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 50. maddesine yeni bir fıkra ekleyerek mevcut hukuktaki bir boşluğu kapatmaktadır.
Halihazırda astsubaylar için açık bir hüküm mevcuttu: Silahlı Kuvvetlerden her ne sebeple olursa olsun ayrılan astsubaylar muvazzaf olarak yeniden alınamazlar. Subaylar için bu kural açık değildi. Yeni düzenlemeyle subaylar için de aynı kural uygulanmaktadır.
İstisna: 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında askerlik hizmetini yapmış olan subaylar bu kısıtlamanın kapsamı dışında tutulmaktadır.
7. Tabip ve Diş Hekimi Subaylara Yeni Yaptırım — AYM Kararı Sonrası
Teklifin 1. ve 2. maddeleri; Anayasa Mahkemesi’nin 27 Aralık 2023 tarihli ve E.2018/95, K.2023/221 sayılı kararıyla iptal ettiği 1219 sayılı Kanun’un 28. ve 45. maddelerini yeniden düzenlemektedir.
İptal Edilen Eski Kural
Eski düzenleme; MSB veya İçişleri Bakanlığı nam ve hesabına okutulan tabip/diş hekimi subayların yükümlülük süresini tamamlamadan ayrılmaları halinde kalan yükümlülük sürelerinin TAMAMI boyunca hekimlik mesleğini icra edemeyeceklerini öngörüyordu. AYM; bu kuralın tazminat yükümlülüğüne ek olarak uzun süreli meslek yasağı getirmesinin ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığına hükmetti.
Yeni Orantılı Yaptırım Formülü
Yeni düzenleme; meslek yasağı süresini aşağıdaki formülle hesaplamaktadır:
8. Terör İltisak Davalarında Göreve İade — İYUK Değişikliği
Teklifin 7. maddesi; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu‘nun 28. maddesine eklenen cümleyle askeri, kolluk ve istihbarat personelinin terör iltisak gerekçesiyle yapılan işlemlere karşı açtıkları davalarda verilen göreve iade kararlarının uygulanmasını nihai kararın kesinleşmesine bağlamaktadır.
Kapsam
- MSB merkez, taşra, yurt dışı ve bağlı kuruluşlarındaki personel ve adayları.
- Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet teşkilatları personeli ve adayları.
- Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Polis Akademisi öğrencileri.
- MİT Başkanlığı personeli.
Değişikliğin Anlamı
Bu düzenlemeyle birlikte; söz konusu personel hakkında ilk derece idare mahkemesi göreve iade kararı verse bile bu karar kesinleşmeden uygulanmayacaktır. Yani istinaf ya da temyiz aşaması tamamlanmadan kişi fiilen göreve iade edilemeyecektir. Ancak kararın kişi lehine kesinleşmesi halinde ara dönemdeki ücretler yasal faiziyle ödenecektir.
9. Diğer Önemli Değişiklikler
|
Madde 3 — Denizaltı Personeli Konaklama Gideri — Daimi konuşlu oldukları limanlar dışında yurtiçi limanlarda görevlendirilen ve denizaltı gemisinde yatacak yer imkânı sağlanamayan personele konaklama gideri ödenebilecektir. Denizaltıların fiziki kısıtlılığı (sıcak yatak usulü) nedeniyle uzun süredir gündeme gelen bu talebi karşılamaya yönelik bir iyileştirmedir. |
|
Madde 4 — Vardiya Yatakhaneleri ve Gazi Uyum Evleri Askeri Mahal — 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu’nun 100. maddesi değiştirilerek vardiya yatakhaneleri, gazi uyum evleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezleri askeri mahal kapsamına alınmaktadır. Bu değişiklik; söz konusu tesislerle ilgili idari ve hukuki tereddütleri gidermektedir. |
|
Madde 6 — MSB Eğitim Kurumları Ek Ders Ücreti 2029-2030’a Uzatıldı — MSB ve bağlılarının bünyesindeki eğitim ve öğretim kurumlarında ders vereceklere ek ders ücreti ödenmesine imkân tanıyan geçici düzenleme, 2024-2025 eğitim öğretim dönemi sonunda sona erecekti. Teklif bu süreyi 2029-2030 dönemi sonuna kadar uzatmaktadır. |
|
Madde 8 — 1956 Öncesi Fiili Tahsisler Kamulaştırma Düzenlemesi — 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na eklenen geçici 20. madde; 221 sayılı Kanun’un AYM’ce iptal edilmesiyle oluşan boşluğu doldurmaktadır. 1956 öncesi fiilen kamu hizmetine tahsis edilen taşınmazların koşullu olarak kamulaştırılmış sayılacağı ve bu kapsamdaki davalarda harç ile vekalet ücretlerinin maktu belirleneceği düzenlenmektedir. |
10. Hukuki Değerlendirme ve İptal Davası Riskleri
Teklifin bazı maddeleri için AYM’ye iptal başvurusu yapılabileceğine dair ciddi görüşler mevcuttur. En riskli maddeler ve gerekçeleri şunlardır:
- Madde 7 (İYUK değişikliği — kesinleşme koşulu): Mahkeme kararının kesinleşmeden uygulanmaması; etkili başvuru hakkı (Anayasa m.36, AİHM m.13) ve kamu görevlilerine tanınan güvenceler (Anayasa m.129) açısından sorgulanabilir. Geçmişte benzer olağanüstü hal KHK düzenlemeleri AYM önüne taşınmıştır.
- Madde 1-2 (Tabip/diş hekimi subay meslek yasağı): Orantılı formül AYM kararına uymaktadır; ancak formülün uygulanma biçimi somut davalarda tartışılmaya devam edecektir.
- Madde 5 (Subay yeniden alınamaz): Yargı kararıyla göreve iade edilen ve ardından tekrar ayrılan subaylar için bu hükmün uygulanıp uygulanamayacağı yargısal netlik gerektirmektedir.
11. Sıkça Sorulan Sorular — Uzman Erbaş Kanunu Değişikliği
7 yıl dolduran sözleşmeli er ne zaman kamuda iş bulabilecek?
Teklif henüz yasalaşmamıştır. TBMM sürecinin tamamlanmasının ardından yürürlüğe girmesi beklenmektedir. Yürürlük tarihinde 6191 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi değişeceğinden, 7 hizmet yılını doldurmuş ve nitelik belgesi olumlu olan personel %10 zorunlu kontenjan kapsamında başvuru yapabilecektir.
Şehit yakınları uzman erbaş olmak için ne yapmalı?
Teklif yasalaşırsa 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 42. maddesi kapsamında askerlik muafiyeti bulunanlar (şehit ve gazi yakınları dahil) uzman erbaşlık için başvurabilecektir. Başvuru şartları ve zamanlaması 3269 sayılı Kanun’un müracaat çerçevesinde belirlenecektir.
Uzman erbaş sicilim olumsuz çıkarsa ne yapabilirim?
Yeni düzenlemeyle sicil artık kanun güvencesindedir. Sicil tam notu 100 olup %60 olumlu eşiği kanunda açıkça belirlenmiştir. Olumsuz sicile karşı idari itiraz ve ardından idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Kanunda belirlenen kriterlere aykırı düzenlendiği iddia edilen sicil belgesi iptal davasına konu edilebilir.
Terör iltisak davasında göreve iade kararı aldım, hemen dönebilir miyim?
Teklif yasalaşırsa hayır. Yeni düzenlemeye göre göreve iade kararları; istinaf ve gerekirse temyiz aşaması dahil nihai kararın kesinleşmesinden sonra uygulanacaktır. Ancak kararın lehinize kesinleşmesi halinde ara dönemdeki ücretleriniz yasal faiziyle ödenecektir.
Tabip subay olarak ayrıldım, meslek yasağım ne kadar sürecek?
Eski düzende kalan yükümlülük süresinin tamamı meslek yasağıydı; AYM bu kuralı iptal etti. Yeni formül: (Öğrenim Süresi / Yükümlülük Süresi) × Kalan Yükümlülük Süresi. Gün hesabıyla yapılacak bu hesaplama bireysel olarak farklılık gösterecektir; somut durumunuz için hukuki danışmanlık almanızı öneririm.
Son Söz
5 Haziran 2026 tarihinde TBMM’ye sunulan uzman erbaş kanunu değişikliği; sözleşmeli personelden tabip subaylara, sicil sisteminden terör iltisak davalarına kadar geniş bir yelpazede TSK personel hukukunu yeniden şekillendirmektedir. Teklifin bazı maddeleri — özellikle göreve iadenin kesinleşmeye bağlanması — yargısal denetimle sınanabilir; bu nedenle sürecin yakından takip edilmesi büyük önem taşımaktadır. Teklifin herhangi bir maddesiyle ilgili hukuki destek almak isteyenler büromuza başvurabilir.
Sıradaki Makaleler
Yasal Kaynaklar
- Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi — Esas No: 2/3705, TBMM’ye sunum: 05.06.2026
- 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu — m.4, m.8/A (yeni), m.15, m.19
- 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu — Ek m.1 (değişik), Ek m.5
- 926 sayılı TSK Personel Kanunu — m.50 (değişik)
- 1219 sayılı Tababet Kanunu — m.28, m.45 (AYM kararı sonrası yeniden düzenleme)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.28 (yeni cümle)
- Anayasa Mahkemesi, E.2018/95, K.2023/221 (27.12.2023) — Tabip/diş hekimi subay meslek yasağı
- Anayasa Mahkemesi, E.2024/149, K.2025/194 (08.10.2025) — Uzman erbaş sicil yönetmelik maddesi iptali
