Temaruz disiplin cezası , Türk Silahlı Kuvvetleri disiplin hukukunda düzenlenmiş önemli disiplinsizlik fiillerinden biridir. Uygulamada özellikle sağlık raporu, revire çıkma veya görevden kaçınma iddiaları çerçevesinde gündeme gelmektedir. Ancak her hastalık bildirimi veya sağlık kuruluşuna sevk talebi temaruz olarak değerlendirilemez.
Bu makalede temaruz kavramı, unsurları ve disiplin hukukundaki yeri ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Kanuni Tanım: Temaruz Nedir?
Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu madde 17/c hükmüne göre temaruz şu şekilde tanımlanmıştır:
Bazı isteklerini yerine getirmek, kişisel bir menfaat sağlamak, görev veya sorumluluktan kaçmak gibi amaçlarla hastalığını abartmak veya olmadığı hâlde bir rahatsızlığı varmış gibi göstererek sağlık kuruluşlarına sevkini sağlamak suretiyle günlük mesainin bir kısmına katılmamaktır.
Bu tanım incelendiğinde temaruz fiilinin oluşabilmesi için belirli unsurların birlikte gerçekleşmesi gerektiği görülmektedir.
Temaruz Disiplinsizliğinin Unsurları
Temaruzun oluşabilmesi için öncelikle kişinin hastalığını bilerek abartması veya gerçekte var olmayan bir rahatsızlığı varmış gibi göstermesi gerekir. Bu davranışın amacı, görevden kaçmak, sorumluluktan uzaklaşmak veya kişisel bir menfaat elde etmek olmalıdır.
Dolayısıyla burada hem maddi unsur hem de manevi unsur bulunmaktadır. Kişinin gerçekten hasta olması hâlinde temaruzdan söz edilemez. Aynı şekilde rahatsızlık bulunmakla birlikte bunun kötü niyetle abartılması da ayrıca değerlendirilmelidir.
Temaruz fiilinin temelinde “bilinçli aldatma” bulunmaktadır. Sağlık durumunun yanlış veya eksik değerlendirilmesi temaruz değildir.
Gerçek Hastalık ile Temaruzun Ayrımı
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, gerçek bir sağlık sorunu ile temaruz iddiasının birbirine karıştırılmasıdır. Personelin gerçekten yaşadığı bir rahatsızlık nedeniyle sağlık kuruluşuna başvurması veya mesaisinin bir kısmına katılamaması otomatik olarak temaruz anlamına gelmez.
Temaruzdan söz edebilmek için; kişinin rahatsızlığının bulunmadığının veya abartıldığının somut delillerle ortaya konulması, davranışın belirli bir menfaat veya görevden kaçınma amacıyla yapıldığının ispatlanması, günlük mesainin bir kısmına bu nedenle katılmadığının tespit edilmesi gerekir.
Bu unsurların birlikte gerçekleşmemesi hâlinde disiplin cezası hukuki denetimde sorunlu hâle gelir.
Kast Unsuru ve Amaç Şartı
Temaruz disiplin cezası, kasıtlı bir disiplinsizliktir. Kanun metninde açıkça “bazı isteklerini yerine getirmek, kişisel menfaat sağlamak, görev veya sorumluluktan kaçmak gibi amaçlarla” ifadesi kullanılmıştır.
Bu nedenle sırf rahatsızlık beyanı yeterli değildir. Personelin bilinçli şekilde menfaat sağlama veya görevden kaçma amacı taşıdığı ispat edilmelidir.
Amaç unsuru ispatlanmadan verilen temaruz cezası hukuki dayanaktan yoksun kalabilir.
Sağlık Kuruluşuna Sevk ve Disiplin Sorumluluğu
Temaruz fiilinde dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, sağlık kuruluşuna sevkin gerçekleşmiş olmasıdır. Ancak sevk yapılmış olması tek başına temaruz anlamına gelmez. Sağlık kuruluşunun yaptığı tıbbi değerlendirme ile personelin beyanı birlikte incelenmelidir.
Tıbbi kanaatin personelin beyanıyla örtüşmemesi otomatik olarak kötü niyet göstergesi değildir. Sağlık şikâyetlerinin subjektif nitelikte olabileceği unutulmamalıdır.
Temaruz Disiplin Cezası Savunma Dilekçesi
… KOMUTANLIĞINA
KONU: Temaruz isnadına ilişkin yazılı savunmamdır.
Tarafıma isnat edilen temaruz fiiline ilişkin savunmamı yasal süresi içerisinde sunmaktayım.
Öncelikle belirtmek isterim ki temaruz, kanunda açıkça düzenlenmiş ve belirli unsurlara bağlanmış bir disiplinsizliktir. Kanuni tanım gereği temaruzdan söz edilebilmesi için personelin bazı isteklerini yerine getirmek, kişisel menfaat sağlamak veya görevden kaçmak amacıyla hastalığını abartması ya da gerçekte var olmayan bir rahatsızlığı varmış gibi göstererek sağlık kuruluşuna sevkini sağlaması ve bu suretle günlük mesainin bir kısmına katılmaması gerekmektedir.
Somut olayda bu unsurların hiçbiri oluşmamıştır.
Öncelikle tarafımın sağlık kuruluşuna başvurusu gerçek ve mevcut bir rahatsızlığa dayanmaktadır. Yaşadığım fiziksel/psikolojik rahatsızlık nedeniyle başvuru yapılmış olup herhangi bir şekilde gerçeğe aykırı beyanda bulunulmamıştır. Sağlık kuruluşuna sevkim de mevzuata uygun şekilde gerçekleşmiştir. Gerçek bir sağlık şikâyetinin varlığı temaruz isnadını hukuken ortadan kaldırmaktadır.
Temaruz disiplin cezası oluşabilmesi için yalnızca rahatsızlık beyanı yeterli değildir; ayrıca görevden kaçma veya menfaat sağlama amacı bulunmalıdır. Tarafıma yüklenen isnatta bu amaç unsuruna ilişkin hiçbir somut delil ortaya konulmamıştır. Hangi görevden kaçtığım, hangi menfaati sağladığım veya hangi kişisel isteğimi yerine getirdiğim somut olarak belirtilmemiştir. Amaç unsuru ispatlanmadan temaruzdan söz edilmesi mümkün değildir.
Ayrıca günlük mesainin hangi kısmına katılmadığım ve bunun hangi görev yükümlülüğünü aksattığı açık şekilde ortaya konulmamıştır. Sağlık kuruluşuna sevk edilen personelin o süre zarfında mesaiye katılamaması doğal ve hukuka uygun bir sonuçtur. Bu durum tek başına disiplinsizlik oluşturmaz.
Temaruz disiplin cezası kasıtlı bir fiildir. Kanuni tanımda açıkça menfaat sağlama veya görevden kaçma amacı aranmıştır. Oysa tarafımın meslek hayatı boyunca görevden kaçınma eğilimi göstermediği, aksine görev ve sorumluluklarını yerine getirme konusunda hassasiyet gösterdiği açıktır. Sicilim ve görev performansım bu durumu teyit etmektedir. Önceden var olan bir disiplin sorunu veya görevden kaçınma davranışım bulunmamaktadır.
Sağlık şikâyetlerinin subjektif nitelikte olabileceği de göz ardı edilmemelidir. Tıbbi değerlendirmeler kişisel beyanla birlikte ele alınır. Sağlık kuruluşunun takdirine bağlı değerlendirme farklılığı, personelin kötü niyetli olduğunu göstermez. Tıbbi kanaat ile personel beyanı arasında farklılık bulunması Temaruz disiplin cezası anlamına gelmez.
Disiplin hukukunda cezalandırma için fiilin her türlü şüpheden uzak şekilde ortaya konulması gerekir. Temaruz disiplin cezası gibi kast unsuru içeren bir fiilin somut ve kesin delillerle ispatlanması zorunludur. Şüpheye dayalı değerlendirmelerle disiplin cezası tesis edilmesi hukuka uygun değildir.
Sonuç olarak;
- Gerçek bir sağlık şikâyeti bulunmaktadır.
- Menfaat sağlama veya görevden kaçma amacı bulunmamaktadır.
- Temaruz fiilinin maddi ve manevi unsurları oluşmamıştır.
- İsnat somut ve kesin delille desteklenmemiştir.
Bu nedenlerle tarafıma isnat edilen temaruz fiilinin oluşmadığının kabulü ile hakkımda disiplin cezası tesis edilmemesini arz ederim.
Ad Soyad
Rütbe
Sicil No
Tarih
İmza
