Bu makalemizde karşılıksız çek suçunun infazı, birden fazla çek suçunun infazı nasıl olmakta ve açık ve kapalı cezaevi gibi infaz koşullarını detaylı anlatacağız.
Karşılıksız Çek Suçu Nedir ?
5941 sayılı Çek Kanunu ile birlikte, karşılıksız çek keşide edilmesi fiili yeniden ele alınmış; bu fiil, “çekin karşılıksızdır işlemine tabi tutulmasına neden olma” suçu olarak tanımlanmıştır. Anılan düzenleme kapsamında, suçun oluşum şartları, cezai sonuçları, failin hukuki durumu, şikâyet hakkının kim tarafından ve hangi süre içinde kullanılacağı ile cezanın infazına ilişkin usul ve esaslar kapsamlı biçimde yeniden belirlenmiştir.
Karşılıksız Çek Suçunun Cezası
5941 sayılı Çek Kanunun 5. maddesinde karşılıksız çek düzenleme suçunun cezasını düzenlemiştir. Buna göre ;
Çekin üzerinde yer alan düzenleme tarihine göre kanunda öngörülen ibraz süresi içinde bankaya sunulmasına rağmen, çek hakkında “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına neden olan kişi hakkında, çek hamili tarafından şikâyette bulunulması hâlinde, her bir çek yönünden bin beş yüz güne kadar adlî para cezası uygulanır. Ancak hükmedilecek adlî para cezası, çekin karşılıksız kalan bedelinden daha düşük olamaz.
Mahkeme, bunun yanı sıra çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verir; mevcut bir yasak bulunması durumunda ise bu yasağın devamına hükmeder. Ayrıca yargılama sürecinde, mahkeme tarafından resen koruma tedbiri olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı uygulanır. Bu yasak; çek hesabı sahibi olan gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişi adına çek düzenleyenler hakkında geçerli olduğu gibi, karşılıksız çek bir sermaye şirketi adına düzenlenmişse, şirketin yönetim organı üyeleri ve ticaret siciline kayıtlı yetkilileri bakımından da uygulanır.
Ancak söz konusu adli para cezasının ödenmemesi durumunda hapis cezasına çevrilme durumu olacaktır.
Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması/ Ön Ödeme / Uzlaşma
5941 sayılı Çek Kanunun 5 maddesinin 10. Fıkrasında ;
Bu suç bakımından, ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin düzenlemelerin uygulanması mümkün değildir.
Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Etkin Pişmanlık (Çek Kanunu M.6)
Karşılıksız kalan çek bedelini, çek üzerinde yer alan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek ve 3095 sayılı Kanun uyarınca ticari işlerde uygulanan temerrüt faizi esas alınarak hesaplanan faiziyle birlikte eksiksiz olarak ödeyen kişi hakkında, yargılamanın bulunduğu aşamaya göre farklı hukuki sonuçlar doğar. Buna göre; yargılama devam ederken ödeme yapılması hâlinde mahkemece davanın düşmesine, mahkûmiyet kararının kesinleşmesinden sonra ödeme yapılması durumunda ise hükmün tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılmasına karar verilir. Bu kapsamda çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırıldığı hususu, kanunda öngörülen usule uygun şekilde MERSİS ve Risk Merkezine bildirilir ve ilan edilir.
Şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde de, karşılıksız kalan çek bedelinin ödenmiş olması şartıyla, yukarıda belirtilen sonuçlar aynen uygulanır.
Ayrıca kişi, hakkında hükmedilen cezanın tamamen infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl, her hâlükârda çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının uygulanmaya başlandığı tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra, bu yasağın kaldırılması için hükmü veren mahkemeye başvuruda bulunabilir. Mahkemenin bu konuda vereceği karara karşı itiraz yoluna gidilmesi mümkündür ve itirazın incelenmesinde İcra ve İflas Kanunu’nun 353. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanır. Yasağın kaldırılmasına ilişkin kararın kesinleşmesiyle birlikte, bu durum yine MERSİS ve Risk Merkezine bildirilerek ilan edilir.
Karşılıksız Çek Suçunun İnfazı Nasıl Olmaktadır ?
Karşılıksız Çek Suçu Kesinleştiğinde Süreç Nasıl İşler ?
Adlî para cezası, Türk Ceza Kanunu’nun 52. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen esaslar çerçevesinde belirlenen bir miktar paranın Devlet Hazinesine ödenmesini ifade eder. Adlî para cezasına ilişkin mahkeme ilâmı Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir ve Cumhuriyet savcısı, ilâmın kendisine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde hükümlüye ödeme yapması için usulüne uygun bir ödeme emri tebliğ eder.
Tebliğ edilen ödeme emrine rağmen adlî para cezasının süresi içinde ödenmemesi hâlinde, Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısı esas alınarak hapis cezasına çevrilmesine karar verilir.
Çocuklar hakkında hükmedilen adlî para cezalarının ödenmemesi hâlinde ise bu cezanın hapis cezasına çevrilmesi mümkün olmayıp, kanunda öngörülen tahsil usulleri uygulanır. Mahkeme kararında adlî para cezasının hapse çevrileceğine dair açık bir hüküm bulunmasa dahi, ödeme yapılmaması durumunda bu yöndeki işlemler Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından resen gerçekleştirilir.
Ayrıca hükümde adlî para cezasının taksitlendirilmesine ilişkin bir düzenleme yer almıyorsa, hükümlünün bir ay içinde cezanın üçte birini ödemesi şartıyla, kalan kısmın birer ay arayla iki eşit taksitte ödenmesine talep üzerine izin verilebilir. Ancak ilk taksidin süresinde ödenmemesi hâlinde, ikinci takside ilişkin verilen bu izin kendiliğinden geçersiz hâle gelir.
Karşılıksız Çek Suçunun İnfazı ve Kamuya Yararlı Bir İşte Çalıştırılma
Karşılıksız çek suçunun infazı adli para cezasının hapis cezasına çevrilmesi suretiyle infaz edilecek olup İnfaz kanunun da adli para cezasının infazına ilişkin usule tabidir. İnfaz kanununda karşılıksız çek suçundan dolayı alınan hapis cezasında kamuya yararlı bir işte çalıştırılmanın önünde bir engel bulunmamakla birlikte Çek Kanunu 5. Maddesinin 11. Fıkrasındaki özel düzenleme nedeniyle karşılıksız çek suçundan dolayı infazı bulunanlar kamuya yararlı bir işte çalıştırılamaz.
Birden Fazla Karşılıksız Çek Keşide Etme Suçunun İnfazı
Birden Fazla Karşılıksız Çek Keşide Etme Suçundan dolayı hapis cezası alınmışsa İnfaz Kanunu 106/7. maddesi uyarınca
Adlî para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapis cezasına çevrilmesi durumunda, infaz edilecek hapis süresi üç yılı aşamaz. Ancak kişi hakkında birden fazla mahkûmiyet kararıyla adlî para cezasına hükmedilmiş olması hâlinde, bu cezalar nedeniyle çekilecek toplam hapis süresi en fazla beş yıl ile sınırlıdır.
Karşılıksız Çek Keşide Etme Suçunda Açık Cezaevi / Kapalı Cezaevi Durumu
İnfaz Kanunun 14/2. Maddesinde ;
Aşağıdaki hâllerde hükümlüler hakkında verilen cezalar doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirilir:
a) Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar ile ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar.
b) Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olanlar.
c) Adlî para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler.
d) 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanlar.
Görüleceği üzere karşılıksız çek suçunda adli para cezası hapis cezasına çevrilen hükümlü doğrudan açık cezaevinde infazına başlanacaktır.
Karşılıksız Çek Suçunda Denetimli Serbestlik / Koşullu Salıverilme
İnfaz Kanunu 106/9. Maddesinde ;
“Adlî para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bunun infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Hapse çevrilmiş olmasına rağmen hak yoksunlukları bakımından esas alınacak olan adlî para cezasıdır.”
Karşılıksız Çek Suçunun İnfazı ile alakalı detaylı bilgi için Reform Hukuk Bürosu ile iletişime geçiniz.
SIRADAKİ MAKALEMİZ :
